Sociaal-economische raad
21 december 2017
Maandelijkse themabrief met recent verschenen informatie over Pensioenen en AOW
Pers- en Nieuwsberichten
Columns / Webartikelen
Parlementaire Informatie
Boeken
Tijdschriftartikelen
Europese Informatie
Pers- en Nieuwsberichten

Pensioenuitkering daalt in 2018
Nieuwsbericht ADP, 20-12-2017
Nederlanders met een aanvullend pensioen of een lijfrente-uitkering tot 2.750 euro zien op de eerste uitkeringsspecificatie van 2018 een lager netto bedrag staan.


Prognose: 18,4 miljoen inwoners in 2060
Nieuwsbericht CBS, 19-12-2017
Volgens de nieuwe prognose van het CBS zal de Nederlandse bevolking de komende decennia blijven groeien, tot ruim 18,4 miljoen inwoners in 2060. De 18 miljoenste inwoner wordt in 2031 verwacht. Nederland telt in de toekomst meer ouderen en meer personen met een migratieachtergrond.

Minister eens met SER over versterking medezeggenschap pensioen kleine ondernemingen

Nieuwsbericht SER, 19-12-2017
Minister Koolmees van Sociale Zaken en Werkgelegenheid wil de medezeggenschap over de arbeidsvoorwaarde pensioen versterken in kleine ondernemingen. Hij neemt daartoe de aanbeveling van de SER over om enkele bevoegdheden van de personeelsvertegenwoordiging (PVT) en personeelsvereniging (PV) uit te breiden via een wijziging van de Wet op de ondernemingsraden (WOR).
SER-advies Medezeggenschap pensioen in kleine ondernemingen

Aan de slag met de arbeidsmarkt en pensioen
Nieuwsbericht Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, 15-12-2017
Het kabinet streeft naar een gezond pensioenstelsel en een fitte arbeidsmarkt, die opgewassen zijn tegen de ontwikkelingen van nu en de toekomst. Minister Koolmees van Sociale Zaken en Werkgelegenheid wil daarom de komende periode aan tafel met werknemers- en werkgeversorganisaties over de arbeidsmarkt en het pensioenstelsel.

Uitkeringsbedragen en overzicht maatregelen Sociale Zaken en Werkgelegenheid per 1 januari 2018
Nieuwsbericht Ministerie van Sociale Zaken, 15-12-2017
Per 1 januari 2018 worden o.a. de Algemene Ouderdomswet (AOW) en Algemene Nabestaandenwet (Anw) aangepast. Dit komt doordat deze uitkeringen gekoppeld zijn aan het wettelijk minimumloon.

Europese stresstest onderstreept kwetsbaarheid pensioenfondsen

DNBulletin, 13-12-2017
De Nederlandse pensioensector is in vergelijking met andere landen in Europa kwetsbaar voor schokken op de financiële markten. De doorrekening van een extreem negatief, maar denkbaar scenario op de financiële markten heeft grote impact op de vermogenspositie van de pensioenfondsen. 

Pensioen of werk: middeninkomens staan te veel onder druk

Nieuwsbericht ANBO, 12-12-2017
Er moet meer aandacht komen voor de inkomenspositie van de middeninkomens van zowel werkenden als gepensioneerden. De positie van de middeninkomens staat al langer onder druk. Gepensioneerden voelen dat nog sterker doordat de pensioenen niet worden geïndexeerd en door de steeds hogere eigen bijdragen in de zorg.

KPMG Pensions Accounting Survey in the Netherlands

Nieuwsbericht KPMG, 11-12-2017
KPMG presenteert een survey waarin onder meer wordt stilgestaan bij ontwikkelingen op pensioengebied en pensioengerelateerde wetgeving die in 2017 van kracht is geworden.

Rekenregels 1 januari 2018
Nieuwsbericht ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, 08-12-2017
In deze rekenregels zijn de gevolgen verwerkt van aanpassingen in het bruto wettelijk minimumloon, de sociale premies, belastingtarieven en heffingskortingen per 1 januari 2018 voor uitkeringsbedragen en grondslagen op het minimumniveau.

Kwaliteit van leven in 2017 beter dan in 1990; maar stabiele groep met stapeling van problemen
Nieuwsbericht SCP, 08-12-2017
De kwaliteit van leven van Nederlanders is de afgelopen 25 jaar beter geworden. Sinds 1990 is de levensverwachting sterk toegenomen, evenals het opleidingsniveau, de arbeidsparticipatie en het besteedbaar inkomen, aldus De SCP-publicatie De sociale staat van Nederland 2017.

Ontwikkelingen in de pensioenuitvoering van de beroepsbevolking

Statistisch Nieuwsbericht DNB, 07-12-2017
Het percentage van de werkzame beroepsbevolking dat bij pensioenfondsen pensioen opbouwt is de afgelopen zes jaar gestaag gedaald.

Hé jonkie, hoe staat het met jouw pensioen?
Nieuwsbericht FNV, 07-12-2017
Laat de toekomst van je pensioen niet over aan de ouderen van nu, maar pak als jongere een actieve rol in de pensioenwereld. FNV Jong, CNV Jongeren en VCP Young Professionals roepen jongeren op om actief te worden in pensioenbesturen.

Generatiepact vanaf 2018 mogelijk in Metaal en Techniek
Nieuwsbericht FME, 07-12-2017
Op 1 januari 2018 gaat het Generatiepact van start. Met het generatiepact kunnen medewerkers van 62 jaar of ouder op hun verzoek minder gaan werken.

Pensioenoverleg moeizaam, maar volop in gang
Nieuwsbericht VCP, 06-12-2017
Het afgelopen jaar is al een aantal keer naar buiten gebracht dat een advies nabij zou zijn. Echter, keer op keer is er toch sprake van uitstel gebleken. Aangezien de VCP nauw betrokken is bij deze discussie willen wij u graag meenemen in dit proces. Dit zodat u begrijpt waarom er nog geen advies ligt en waarom het ook zomaar nog geruime tijd kan gaan duren.

Vermogensbeheerkosten pensioenfondsen
Nieuwsbericht DNB, 06-12-2017
Pensioenfondsen hebben over 2016 gezamenlijk 5,6 miljard euro aan vermogensbeheerkosten gemaakt. Dat blijkt uit de rapportage van pensioenfondsen. Dit is 0,45% van de totale beleggingen.

Symposium ‘Pensioenen : op weg naar een nieuw stelsel?'
Nieuwsbericht De Burcht, 06-12-2017
Op 6 december organiseerde het Wetenschappelijk Bureau voor de Vakbeweging, de Burcht, een symposium waarop de voor- en nadelen van verschillende opties voor het toekomstige pensioenstelsel en de gewenste opstelling van de vakbeweging werden besproken.
Casper van Ewijk (Netspar/UvA): De noodzaak van pensioenhervorming!
Kees Vendrik (Triodos Bank): De noodzaak van pensioenhervorming?
Fieke van der Lecq (VU): Gewenste aanpassingen in het pensioenstelsel
Coen Teulings (Cambridge University/UvA): De meerwaarde van intergenerationele solidariteit
Reactie op de inleidingen door Frank Vandenbroucke (UvA/Universiteit van Antwerpen)

Pensions reforms have slowed in OECD countries but need to continue

Nieuwsbericht OECD, 05-12-2017
Further reforms are needed across OECD countries to mitigate the impact of population ageing, increasing inequality among the elderly and the changing nature of work, according to a new OECD report. Bericht Nu.nl OESO pleit voor langer doorwerken om pensioenen veilig te stellen

Standaardinformatiemodel helpt deelnemers bij keuze pensioen
Nieuwsbericht AFM, 04-12-2017
Minister Koolmees van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft een standaardinformatiemodel voor pensioenfondsen vastgesteld. Hiermee gaan zij hun deelnemers ondersteunen bij het maken van een keuze tussen een vast of een variabel pensioen. De Pensioenfederatie heeft het model ontwikkeld. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) heeft het ministerie hierover positief geadviseerd.

Onderzoek uitvoeringskosten pensioenfondsen 2017

Nieuwsbericht LCP, 04-12-2017
Vermogensbeheerkosten bij pensioenfondsen licht gedaald in 2016 bij gelijkblijvende pensioenbeheerkosten; kwalitatieve kostenverantwoording echter nauwelijks verbeterd. Dat blijkt uit de Pensioenthermometer van Aon.

VCP: Stel pensioen voor zzp’ers verplicht
Nieuwsbericht VCP, 02-12-2017
Binnen de bedrijfstak van de schilders is er discussie of zelfstandige schilders wel of niet onder de verplichte pensioenopbouw bij het pensioenfonds horen te vallen. In het verleden hebben de schildersbedrijven bewust werknemers afgestoten om de loonkosten te beperken en het werknemersrisico te omzeilen. Dat heeft geresulteerd in een aanzienlijke toename van het aantal zelfstandige schilders in de branche, een trend die volgens de VCP onwenselijk is.

Dekkingsgraad pensioenfondsen stabiliseert
Nieuwsbericht Aon, 01-12-2017
De gemiddelde dekkingsgraad van de Nederlandse pensioenfondsen is in november gelijk gebleven op 109%. De beleidsdekkingsgraad, die leidend is voor kortingen en indexatie, steeg van 105% naar 106%.

KNVG en NVOG sturen brief aan Commissie SZW - aandachtspunten vernieuwd pensioenstelsel
Nieuwsbericht KNVG, NVOG, 01-12-2017
In een brief aan de vaste kamercommissie SZW vragen KNVG en NVOG de commissie aandacht te geven aan een viertal punten die belangrijk zijn voor de hervorming van het pensioenstelsel.

Deelnemersvertrouwen in pensioenfondsen
Nieuwsbericht Mercer, 30-11-2017
Mercer Nederland heeft in navolging van 2015 en 2016, ook dit jaar weer onderzoek uitgevoerd naar het vertrouwen van deelnemers in pensioenfondsen. Het onderzoek geeft inzicht in de kennis en het vertrouwen van de deelnemers in pensioenfondsen en geeft antwoord op de vraag wat de fondsen kunnen doen om dit te vergroten.   

91% zzp’ers schat belastingvoordeel fiscale jaarruimte te laag in
Persbericht, BrightPensioen, 27-11-2017
Bijna alle zzp’ers (91%) schatten het belastingvoordeel van het gebruik van de fiscale jaarruimte te laag in. Dit blijkt uit onderzoek dat is uitgevoerd door onderzoeksbureau GfK in opdracht van BrightPensioen en Allianz. Bijna twee derde (63%) van de zzp’ers weet niet wat fiscale jaarruimte is.

Pensioenen niet verhoogd, premie stijgt verder in 2018
Nieuwsbericht ABP, 23-11-2017
ABP kan zoals verwacht de (opgebouwde) pensioenen in 2018 niet verhogen. Daarvoor is de financiële situatie niet voldoende. De premie voor het ouderdoms- en nabestaandenpensioen stijgt verder in 2018.

 
Columns / Webartikelen

Minister lijnrecht tegenover FNV: laat AOW-leeftijd verder stijgen en ga voor omscholing en deeltijdpensioen
Gijs Herderscheê, Volkskrant.nl, 20-12-2017Minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken (D66) gaat niet in op de eis van vakcentrale FNV om de AOW-leeftijd te bevriezen op 65 jaar en 9 maanden. Volgens de wet moet de AOW-leeftijd in 2022 doorstijgen naar 67 jaar en 3 maanden.

Wie eerder met pensioen gaat, gaat eerder dood

Marleen Luijt, AD.nl, 19-12-2017
Vroegpensioen is dodelijk. Nieuw onderzoek toont aan: wie eerder stopt met werken, overlijdt eerder.

Koppel de AOW-leeftijd aan beroepsjaren, zegt de bouwsector
RD.nl, 16-12-2017
De bouwsector voelt in de discussie over vervroegde pensionering veel voor het koppelen van de AOW-leeftijd aan beroepsjaren. Dat lijkt politiek haalbaarder dan het vervroegen van de AOW-leeftijd voor zware beroepen

Kabinet onderzoekt mogelijkheid om pensioen vrij op te nemen
RTLnieuws.nl, 15-12-2017
Een deel van je pensioenpot in een keer opnemen om vrij te besteden. Het kabinet onderzoekt de mogelijkheden daartoe, blijkt uit een brief die minister Koolmees van Sociale Zaken vandaag naar de Tweede Kamer verstuurd heeft.

Koolmees ziet geen mogelijkheid voor omvangrijk sociaal akkoord           
Nu.nl, 15-12-2017
Minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken) ziet geen ruimte om een veelomvattend sociaal akkoord te sluiten met werkgevers en werknemers. In plaats daarvan zet hij in op vijf deelakkoorden waarmee hij overeenstemming met de sociale partners wil bereiken.

Persoonlijke pensioenpot: eenvoud activeert
Nicole Beuken (ABP), Raoul Willms (AGP), Pensioen Bestuur & Management (PBM) nummer 4 2017, 13-12-2017
Zit er straks nog geld voor mij in de pot? Een prangende vraag die steeds weer opduikt onder deelnemers, vooral jongeren. Al jaren worstelen fondsen met het dilemma hoe ze deelnemers meer vertrouwen kunnen geven én kunnen activeren. Met de persoonlijke pensioenpot hebben ABP en APG hierin een grote stap gezet. Bijzonder aan dit concept is dat de pensioenpot is ontwikkeld in co-creatie met deelnemers.

'Pensioenregeling voor zware beroepen slecht idee'
Nu.nl, 07-12-2017
Een regeling voor mensen met zware beroepen die ervoor zorgt dat zij vroeger kunnen stoppen met werken is geen goed idee. Ook is langer doorwerken tot je AOW-leeftijd niet voor iedereen haalbaar.

Pensioenplan op losse schroeven door FNV: akkoord niet haalbaar zolang AOW-leeftijd stijgt
Koen Haegens, Volkskrant.nl, 06-12-2017
De FNV acht een akkoord over een nieuw pensioenstelsel niet haalbaar zolang de AOW-leeftijd onverminderd blijft stijgen.

'AOW-leeftijd veel te snel omhoog'
Thijs Baas, BNR.nl, 06-12-2017
Het is absoluut niet realistisch om voor elk jaar dat we ouder worden ook een jaar langer te moeten werken, zoals het kabinet wil. De koppeling tussen levensverwachting een AOW-leeftijd moet daarom zo snel mogelijk van tafel, meent FNV-bestuurder Tuur Elzinga.

FNV noemt pensioenakkoord op hoofdlijnen te ambitieus            
Nu.nl, 06-12-2017
De wens van minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken) om begin volgend jaar een pensioenplan op hoofdlijnen te ontvangen van de sociale partners in de Sociaal Economische Raad (SER) is ''onrealistisch ambitieus". 

Maatwerk en keuzemogelijkheden in nieuw pensioenstelsel
Saskia Bakels, Agnes Joseph, Niels Kortleve, Theo Nijman
Pensioen Bestuur & Management (PBM) nummer 4 2017, 06-12-2017
Het one-size-fits-all karakter van pensioen voldoet niet meer. De grote differentiatie binnen pensioenopbouwend en pensioengenietend Nederland vraagt om modernisering.

OESO pleit voor langer doorwerken om pensioenen veilig te stellen         
Nu.nl, 05-12-2017
Hoewel de pensioenleeftijd wel omhooggaat, zal de tijd die mensen als gepensioneerde doorbrengen toch nog toenemen ten opzichte van de duur van hun werkzame leven, signaleert de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) in een dinsdag gepubliceerd rapport.

Zzp-schilders naar de rechter voor afschaffen verplicht pensioenfonds

Gidi Pols, Volkskrant.nl, 29-11-2017
Zzp'ers moeten zelf hun pensioen regelen, want ze zijn niet aangesloten bij een pensioenfonds. De enige uitzondering hierop vormen de circa twaalfduizend zzp'ers die huisschilder zijn.

 
Parlementaire Informatie

34674
Verzamelwet pensioenen 2017, 19-12-2017
De Eerste Kamer heeft het voorstel op 19 december 2017 als hamerstuk afgedaan.
Nieuwsbericht Pensioenfederatie.

Brief
van minister Koolmees (SZW) aan de Tweede Kamer over medezeggenschap pensioen bij kleine ondernemingen, 15-12-2017

Brief van minister Koolmees (SZW) aan de Eerste Kamer over Verzamelwet pensioenen 2018 - vervolg verbruggingspensioen, 15-12-2017

Brief van minister Koolmees (SZW) aan de Tweede Kamer over een nieuwe balans op de arbeidsmarkt, 15-12-2017

Antwoorden
van minister Koolmees (SZW) aan de Tweede Kamer op de Kamervragen van de leden Lodders (VVD) en Van Dijk (PvdA) over de "carve out van gepensioneerden", 11-12-2017

Ministerie van Financiën
Loonheffingen, pensioenen; opbouw, vervroegen van de pensioendatum, aanwijzingen en overgangsrecht
Besluit, 24-11-2017
Staatscourant, Jaargang 2017.  Nr. 70301, 08-12-2017

Ministerie van Financiën
Loonheffingen, inkomstenbelasting. Pensioenen; beschikbare-premieregelingen en premie- en kapitaalovereenkomsten en nettopensioenregelingen
Besluit, 23-11-2017
Staatscourant, Jaargang 2017.  Nr. 70303, 08-12-2017

Brief van minister Koolmees (SZW) aan de Eerste Kamer over Verzamelwet pensioenen 2017 - overbruggingspensioen, 07-12-2017

Antwoorden
van minister Hoekstra (Fin) aan de Tweede Kamer op schriftelijke vragen over mid-term review kapitaalmarktunie en Pan-Europees Persoonlijk Pensioenproduct (PEPP), 05-12-2017

Antwoorden van minister Hoekstra op schriftelijke vragen over het BNC-fiche voor een Verordening van een Pan-Europees Persoonlijk Pensioenproduct (PEPP), 05-12-2017

Staatsblad 451

Besluit van 16 november 2017, tot wijziging van het Besluit uitvoering Pensioenwet en Wet verplichte beroepspensioenregeling en enige andere besluiten in verband met de Verzamelwet pensioenen 2017 en enige andere wijzingen, 28-11-2017

 
Boeken

CPB; Netspar; Vuuren, D. van; Bolhaar, J.; Dillingh, D.
Langer doorwerken : keuzes voor nu en later
Den Haag : CPB, 2017. 18 p.
CPB policy brief, nr. 2017/10; Netspar brief, nr. 12
Deze Policy Brief bespreekt de feitelijke situatie rond uittreding en onderzoekt vanuit een levensloopperspectief de voor- en nadelen van flexibiliteit rondom uittreding en mogelijke beleidsopties daarvoor, met een onderscheid tussen de lange en de korte termijn. Op lange termijn is de pensioneringsbeslissing onderdeel van een planning over de levensloop. Op de korte termijn ligt dat anders: de huidige generaties oudere werkenden hebben door de kortere periode tussen de aankondiging van de beleidswijzigingen en hun geplande pensioenleeftijd minder mogelijkheden om te reageren op nieuwe omstandigheden. Daarom gaat het rapport ook in op de voor‐ en nadelen van tijdelijk aanvullend beleid met betrekking tot flexibele uittreding.

OECD
Pensions at a glance 2017 : OECD and G20 indicators
Parijs : OECD, 2017. 163 p.
De editie 2017 van Pensions at a Glance belicht de pensioenhervormingen die de OECD-landen de afgelopen twee jaar hebben doorgevoerd. Bovendien richt een speciaal hoofdstuk zich op flexibele pensioenopties in OECD-landen en bespreekt het de voorkeuren van mensen met betrekking tot flexibele pensionering, het feitelijke gebruik van deze programma's en de impact hiervan op de uitkeringsniveaus.

Netspar; Zwinkels, W.; Knoef, M.; Been, J.; Caminada, K.; Goudswaard, K.
Zicht op zzp-pensioen
Tilburg : Netspar, 2017. 54 p.
Netspar Industry Series, Design paper, nr. 91
Het onderzoek analyseert met behulp van administratieve databestanden de pensioenopbouw van huishoudens met zzp’ers. Deze worden vervolgens vergeleken met de pensioenopbouw van huishoudens met werknemers.
 
Tijdschriftartikelen
N. N.
Als een zwerm spreeuwen : Fieke van der Lecq kritisch over tempo pensioenevolutie
AZL Perspectief, (2017) 4, p. 8-11
Interview met hoogleraar marktwerking pensioenen Fieke van der Lecq. Zij constateert dat vernieuwingen nog altijd te langzaam gaan in de pensioenwereld. Bestuurders van pensioenfondsen voelen te weinig urgentie om zich aan te passen aan de nieuwe werkelijkheid. Maar wie nu niet meebeweegt in de zwerm, maakt zichzelf kwetsbaar.

Boschman, O.
Pensioenplannen kabinet staan volgens oppositie 'los van de realiteit'
Pensioen Pro, (2017) 18 (dec), p. 8-9
De pensioenplannen in het regeerkakkord zijn voorbarig, te gedetailleerd en niet realistisch, vinden de oppositiepartijen in de Tweede Kamer. 'Als oppositie en vakbeweging tegen deze voorstellen in het geweer komen, dan gaat het niet gebeuren.'

Warren, J.
Pensioenherziening in het regeerakkoord : een ambitieus plan
Pensioen & Praktijk, (2017) 4 (dec), p. 5-8
De pensioenplannen in het regeerakkoord zijn ambitieus. Zo woedt al jaren de discussie over het wel of niet afschaffen van de doorsneepremiesystematiek. Het kabinet-Rutte III heeft de knoop doorgehakt: de doorsneepremiesystematiek wordt afgeschaft. Zo zijn er nog tal van andere ambities te noemen. Hoe dit alles praktisch moet worden ingevuld, moet echter nog blijken.

Maatman, R. H.
De prudent person-regel, zorgplichten en het nieuwe pensioencontract
Ondernemingsrecht : Financieel Recht, (2017) 16 (21 nov), p. 743-754
Het kabinet Rutte III wil een nieuw pensioenstelsel introduceren. Pensioendeelnemers zullen wellicht moeten kiezen. Deelnemen aan een pensioencontract? Een variabel of vast pensioen? Beleggen volgens een bepaalde lifecycle? Deze keuzes vereisen specialistische kennis. Zorgplichten bieden geen oplossing. Paternalisme leidt waarschijnlijk tot een beter pensioenresultaat. Laat de pensioenuitvoerder voor rekening van de deelnemers beleggen met inachtneming van de prudentperson-regel.

Alblas, E.
Het Pan-European Personal Pension Product : een wolf in schaapskleren?
Pensioen Magazine, 22 (2017) 12 (dec), p. 12-15
Op 29 juni 2017 heeft de Europese Cie een voorstel gedaan voor de ontwikkeling van een pan-Europees, vrijwillig en individueel derde pijler pensioenproduct, het Pan-European Personal Pension Product, kortweg PEPP. De desbetreffende verordening maakt deel uit van het Kapitaalmarktenunie Actieplan' om te komen tot meer langetermijninvesteringen in de reële economie van Europa. Volgens de Commissie kunnen institutionele investeerders, waaronder banken, verzekeraars en pensioenfondsen, daar een belangrijke rol bij spelen. Tegelijkertijd streeft men met dit product naar meer keuzemogelijkheden tegen lagere kosten voor de consument, waardoor uiteindelijk het sparen voor een adequaat pensioen in alle lidstaten wordt gestimuleerd. Een welkome ontwikkeling, gezien de demografische uitdagingen waarvoor veel lidstaten nu al staan. Op het eerste gezicht dus een nobel streven van de Europese Cie, maar vanwege de mogelijke impact ervan op het Nederlandse pensioenstelsel verdient het voorstel nadere bestudering.

Soetendal, E., 
To carve out or not to carve out : that's the question
Pensoen Magazine, 22 (2017) 12 (dec), p. 23-27
Tijdens de mondelinge behandeling op 7 juni 2017 van de Verzamelwet pensioenen 2017 in de Tweede Kamer diende Kamerlid Lodders (VVD) een motie in over mogelijke blokkades bij toepassing van een carve out. Zij signaleerde namelijk een knelpunt bij een splitsing van een pensioenfonds in een deel voor gepensioneerden en een deel voor actieve en gewezen deelnemers (slapers). Lodders constateerde dat zo'n zogeheten carve out theoretisch mogelijk is, maar dat met name art. 58, derde lid PW een praktische blokkade opwerpt. Daarin is namelijk bepaald dat, wanneer in een pensioenregeling het ouderdomspensioen wordt geïndexeerd, de aanspraak van slapers in dezelfde mate moet worden verhoogd. Maar vormt dat nu echt een belemmering?

Graaf, B. P. van der; Koopmans, B. W.; Ockhuizen, M.; Riemsdijk, J. M. van
Premie en recht : kanttekeningen bij verleden, heden en toekomst
Pensioen Magazine, 22 (2017) 12 (dec), p. 28-32
Tijdens de parlementaire behandeling van de Pensioenwet is er de nodige aandacht geweest voor het principe 'geen pensioenpremie, toch pensioenrecht. De wetgever benadrukte meermaals dat dit principe als hoofdregel geldt. Alleen in uitzonderlijke gevallen kunnen niet betaalde pensioenpremies aanleiding geven tot het korten van de pensioenrechten. Hoewel over dit onderwerp zowel voor als na de inwerkingtreding van de Pensioenwet de nodige discussie is gevoerd, lijkt deze de afgelopen jaren te zijn verstomd. De ontwikkelingen in het pensioenlandschap en het beoogde nieuwe pensioenstelsel zouden dit onderwerp echter weer actueel kunnen maken. In dít artikel behandelen de auteurs eerst de hoofdregel en de mogelijke uitzonderingen daarop. Vervolgens schetsen ze enige ontwikkelingen die volgens hen aanleiding kunnen geven tot een herbezinning op dit onderwerp.
 
Europese Informatie

Eiopa
EIOPA’s stress test identifies spill-over risks into the real economy from shocks to the European occupational pensions sector, 13-12-2017
The European Insurance and Occupational Pensions Authority (EIOPA) published the results of its 2017 Occupational Pensions Stress Test. This year’s exercise assessed the resilience of Institutions for Occupational Retirement Provision (IORPs) to a "double-hit" scenario, combining a drop in risk-free interest rates with a fall in the price of assets held by IORPs.

Europese Cie
The 2018 ageing report : underlying assumptions & projection methodologies
Luxemburg : EU, 2017. 220 p.
European economy, institutional papers, nr. 65
Dit rapport beschrijft de onderliggende aannames en projectiemethodologieën die worden gebruikt om de economische en budgettaire gevolgen van een vergrijzende bevolking op lange termijn in te schatten.