Sociaal-economische raad
29 november 2018
Maandelijkse themabrief met recent verschenen informatie over Pensioenen en AOW
Pers- en Nieuwsberichten
Columns / Webartikelen
Parlementaire Informatie
Boeken
Tijdschriftartikelen
Europese Informatie
Pers- en Nieuwsberichten


Zelfstandigen bouwen wel degelijk pensioen op, maar laten fiscaal voordeel liggen’
Nieuwsbericht ZZP Nederland, 29-11-2018
Onderzoek van Motivaction; Oudedagsvoorziening; wat wil de zzp’er zelf? in opdracht van stichting ZZP Nederland en PZO (Platform Zelfstandige Ondernemers), wijst uit, dat het merendeel van de zzp’ers zelf een eigen reserve aanlegt voor de oude dag.

Jongeren bedenken nieuw woord voor pensioen: levensbedrag
Nieuwsbericht Pensioenfederatie, 27-11-2018
De campagne van het online jongerenplatform De Tijd van je Leven om een nieuw woord voor pensioen te bedenken leverde meer dan 260 inzendingen op. De jury koos uit de woorden met de meeste stemmen van het publiek het winnende woord: Levensbedrag.

ANBO start petitie; herstart pensioenonderhandelingen!

Nieuwsbericht ANBO, 27-11-2018
ANBO wil dat het kabinet stappen zet om alsnog een pensioenakkoord te kunnen sluiten.

Rekenregels per januari 2019
Nieuwsbericht Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, 23-11-2018
In deze rekenregels zijn de gevolgen verwerkt van aanpassingen in het bruto wettelijk minimumloon per 1 januari 2019 voor uitkeringsbedragen en grondslagen op het minimumniveau. Ook zijn de belangrijkste beleidswijzigingen met betrekking tot deze uitkeringsbedragen opgenomen.

Reactie AWVN op mislukken pensioenakkoord
Nieuwsbericht AWVN, 22-11-2018
Werkgeversvereniging AWVN betreurt het enorm dat het niet is gelukt om tot een pensioenakkoord te komen.

Kabinet beraadt zich op vernieuwing pensioenstelsel
Nieuwsbericht Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, 21-11-2018
Een akkoord met sociale partners over de vernieuwing van het pensioenstelsel is nu niet mogelijk. De gesprekken binnen de SER en tussen het kabinet en sociale partners hebben niet tot overeenstemming geleid. Het kabinet beraadt zich nu op het vervolgproces.
Kamerbrief.

‘Pensioenoverleg helaas mislukt’
Nieuwsbericht VNO-NCW, MKB-Nederland, 21-11-2018
VNO-NCW en MKB-Nederland betreuren het mislukken van het pensioenoverleg. ‘Er lag een fantastisch aanbod van het kabinet voor het minder snel verhogen van de AOW-leeftijd. Zo zou die pas in 2024 naar 67 stijgen en zou ook de koppeling aan de levensverwachting minder hard gaan'.

VCP diep teleurgesteld door vastlopen pensioenonderhandelingen

Nieuwsbericht VCP, 21-11-2018
De Vakcentr‘Pensioenoverleg helaas mislukt’  ale voor Professionals (VCP) is diep teleurgesteld in het kabinet en werkgevers, nu de onderhandelingen over een nieuw pensioenstelsel zijn vastgelopen. Voor de VCP lag er een redelijke basis om met elkaar verder aan te werken, maar het kabinet kwam niet over de brug met harde toezeggingen. 

Gezamenlijke reactie vakcentrales: Kabinet mist historische kans op fatsoenlijk pensioen voor iedereen
Nieuwsbericht CNV, FNV, VCP, 20-11-2018
Vanavond is het pensioenoverleg tussen vakbonden, werkgevers en het kabinet vastgelopen. FNV, VCP en CNV zijn teleurgesteld dat er op dit moment niet verder wordt gepraat.

Seniorenorganisaties pleiten voor Breed Nationaal Pensioenakkoord
Nieuwsbericht NVOG, 19-11-2018
Acht seniorenorganisatie hebben minister Koolmees van Sociale Zaken vandaag hun Kader voor een nieuw pensioenstelsel aangeboden tijdens een debatmanifestatie met 450 vertegenwoordigers van deze organisaties in de Jaarbeurs in Utrecht.
Persbericht
Samenvatting 19 november en vragen aan de minister
Sheets Debatmanifestatie

MAX overhandigt Pensioenmanifest aan minister Koolmees
Nieuwsbericht Max, 19-11-2018
Bijna 100.000 Nederlanders ondertekenden het MAX Pensioenmanifest dat pleit voor simpelere, eerlijkere en goedkopere pensioenen.

Oproep met plan van aanpak voor meer diversiteit pensioenfondsbesturen
Nieuwsbericht Stichting van de Arbeid, 14-11-2018
In een gezamenlijke brief roepen de Pensioenfederatie en de Stichting van de Arbeid de pensioenfondsen en de voordragende werkgevers- en werknemersorganisaties op om de diversiteit in onder meer de pensioenfondsbesturen te vergroten.

Koopkracht neemt vooral toe in kinderrijke gemeenten

Nieuwsbericht CBS, 13-11-2018
In lijn met de landelijke ontwikkeling, steeg de koopkracht het meest in gemeenten met relatief veel paren met kinderen en werkenden. In gemeenten met relatief veel gepensioneerden met een substantieel aanvullend pensioen nam de koopkracht het minst toe en in sommige gevallen daalde deze zelfs.
Statistische trends Koopkrachtontwikkeling en inkomensdynamiek

Pensioenfonds Bouw wil zelfstandigen misleiden met automatische deelname”
Nieuwsbericht ZZP Nederland, 12-11-2018
ZZP Nederland en PZO vinden dit afkeurenswaardig en onrechtmatig.

Witte vlek op pensioengebied 2016
Tabellen CBS, 09-11-2018
Tabellen over de pensioenaanspraken van werknemers en zelfstandigen binnen de tweede pijler, uitgesplitst naar kenmerken van de persoon, de partner, het huishouden en de werkgever, 2016.

PFZW wint PensioenWegwijzer 2018
Nieuwsbericht Wijzer in geldzaken, 08-11-2018
Toekomstverkenner PFZW geeft inzicht in persoonlijke situatie bij deeltijdpensioen of eerder stoppen met werken.

Pensioenaanspraken van personen, 2015
Tabel CBS, 08-11-2018
Maatwerktabel met gegevens over toekomstig arbeidsgerelateerd ouderdomspensioen: het aantal aanspraken, opgebouwd en te bereiken pensioenbedrag, pensioenuitvoerders en pensioenregelingen in 2015.

Pensioenmonitor 2018: Driekwart van de beroepsbevolking neemt al financiële maatregelen met oog op het pensioen
Persbericht Wijzer in geldzaken, 06-11-2018
72% wil of gaat eerder stoppen dan AOW-gerechtigde leeftijd.
Driekwart (76%) van de werkende Nederlanders heeft één of meerdere maatregelen genomen om na pensionering te kunnen blijven leven zoals nu. Dit blijkt uit de  Pensioenmonitor 2018 van Wijzer in geldzaken.

Lancering pensioencampagne ‘Hoe zit jij er later bij?’
Nieuwsbericht CNV Jongeren, 06-11-2018
Eén op de drie jongeren maken zich zorgen over hun pensioen, maar minder dan één op de tien jongeren doen hier iets aan. Met de campagne ‘Hoe zit jij er later bij?’ wil PensioenLab de pensioengeletterdheid van jong volwassenen opschudden.

Nieuw geldplan Pensioen helpt inkomen voor later grondig inventariseren
Nieuwsbericht Nibud, 06-11-2018
Bij iedereen die pensioen opbouwt kunnen zich onderweg allerlei situaties voordoen die de hoogte van het pensioeninkomen beïnvloeden. Om te voorkomen dat pensioeninkomen ongemerkt te laag wordt introduceert het Nibud het online geldplan Pensioen.

Theo Nijman en Lans Bovenberg: herrekening van pensioenindexatie biedt uitweg naar pensioenakkoord voor kabinet en vakbonden
Nieuwsbericht Tilburg University, 05-11-2018
Het Nederlandse pensioenstelsel is toe aan hervorming. Al acht jaar wordt erover gesproken en aan gerekend. In dit opinieartikel (bron: Pensioen Pro) opperen de Tilburgse hoogleraren Theo Nijman en Lans Bovenberg de rekenrente oplossing die kabinet en vakbonden dichter bij elkaar kan brengen. 

Onderzoek: Zzp’er werkt graag door na AOW-leeftijd
Nieuwsbericht ZZP-barometer, 05-11-2018
Maar liefst 44 procent van de zzp’ers wil graag doorwerken na zijn of haar AOW-leeftijd, ook als het mogelijk is om te stoppen.

Persoonlijke pensioenpot voor ruim 850.000 deelnemers zichtbaar
Nieuwsbericht ABP, 02-11-2018
Ruim 850.000 deelnemers van ABP kunnen nu hun persoonlijke pensioenpot bekijken in MijnABP.

AOW-leeftijd in 2024 niet omhoog
Nieuwsbericht Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, 01-11-2018
De AOW-leeftijd gaat in 2024 niet omhoog. In 2024 hebben mensen recht op AOW met 67 jaar en drie maanden. Daarmee blijft de AOW-leeftijd gelijk in 2022, 2023 en 2024.

Prognose levensverwachting 65-jarigen
Nieuwsbericht CBS, 01-11-2018
Het CBS verwacht dat de levensverwachting op 65-jarige leeftijd 20,63 jaar zal zijn in 2024. Beleidsmakers gebruiken dit cijfer om de toekomstige AOW-leeftijd vast te stellen.

Sparen voor extra AOW
Nieuwsbericht Zelfstandigen Bouw, 31-10-2018
Zelf sparen voor een aanvulling op je AOW. Zelf bepalen hoeveel en wanneer je spaart. En van te voren precies weten wat je dan aan extra AOW krijgt. Dat is de kern van het voorstel voor de “AOW+” dat Zelfstandigen Bouw heeft ingediend bij minister Koolmees van Sociale Zaken.

Henriëtte de Lange nieuwe Ombudsman Pensioenen
Nieuwsbericht Ombudsman Pensioenen, 30-10-2018
Henriëtte de Lange (49) wordt per 1 januari 2019 de nieuwe Ombudsman Pensioenen. Zij volgt Piet Keizer op die met pensioen gaat.

Beleidsdekkingsgraad pensioenfondsen gestegen, maar blijft onder indexatiegrens
Statistisch Nieuwsbericht DNB, 30-10-2018
De beleidsdekkingsgraad van pensioenfondsen is in het derde kwartaal van 2018 verder gestegen tot 109,0%, een stijging van 0,6 procentpunt. De financiële positie van vrijwel alle pensioenfondsen verbeterde gedurende het derde kwartaal door gunstige ontwikkelingen op de financiële markten.

Koopkrachtontwikkelingen gepensioneerden en werkenden van 2010 tot 2019
Nieuwsbericht Nibud, 30-10-2018
Het Nibud heeft in opdracht van de Eerste Kamerfractie van 50PLUS op een rij gezet hoe de koopkrachtontwikkelingen van werkenden en gepensioneerden zijn van 2010 tot 2019.
Rapport Koopkrachtontwikkeling van werkenden en
gepensioneerden 2010-2019
Persbericht
  50PLUS

Vakbonden: Minister en Nederlandse Bank blokkeren nieuw pensioenstelsel
Nieuwsbericht FNV, 29-10-2018
De weg naar een nieuw pensioenstelsel wordt op dit moment geblokkeerd door De Nederlandse Bank en minister Koolmees. Zij houden halsstarrig vast aan strakke rekenregels. Vooral jongeren worden hiervan de dupe, zo schrijven FNV, CNV en VCP in een opiniestuk op de website Joop van BNN/Vara. In NRC Next verscheen een interview met vicevoorzitter Tuur Elzinga van de FNV met dezelfde strekking.

Het beste pensioenstelsel ter wereld verdient meer vertrouwen van de minister
Nieuwsbericht CNV, 29-10-2018
Nederland heeft, volgens bureau Mercer, het beste pensioenstelsel ter wereld. Toch kan het nog beter. Vooral het vertrouwen in het stelsel in Nederland zelf is bedroevend laag. Dat heeft een flinke knauw gekregen door discussie over pensioenpotten die leeg zouden raken, over kortingen die dreigen en door tien jaar niet indexeren.

VCP geeft publiek statement rekenregels pensioen met FNV en CNV
Nieuwsbericht VCP, 29-10-2018
De VCP heeft vandaag samen met FNV en CNV een publieke statement omtrent de rekenregels bij de pensioenen naar buiten gebracht. Dit omdat de minister de Kamer, de Pensioenfederatie en het Financieel Dagblad heeft laten weten dat de rekenrente met het nieuwe contract, waarover wordt onderhandeld in de SER, niet zal wijzigen.

VCP: Draag heel klein pensioen nog over voordat het vervalt
Nieuwsbericht VCP, 25-10-2018
Vanaf 1 januari 2019 mogen hele kleine pensioenen komen te vervallen. Tot 1 januari kan men dit hele kleine pensioen nog laten uitbetalen, voordat het vervalt. Hiertoe moet u wel zelf actie ondernemen.

Global Pension Index 2018: Nederland beste pensioenstelsel ter wereld
Nieuwsbericht Mercer, 22-10-2018
Het Nederlandse pensioenstelsel stoot Denemarken van de troon en staat sinds 7 jaar weer op nummer 1. Dat blijkt uit de Global Pension Index die elk jaar door adviesbureau Mercer wordt uitgebracht. Met de nummer 1 notering heeft Nederland de internationale A-status weer terug.

Pension assets in the OECD area hit a record level in 2017
Nieuwsbericht OECD, 19-10-2018
Pension assets continued to rise in 2017, exceeding USD 40 trillion in the OECD area for the first time ever, with almost all countries showing positive investment results.
Pension Markets in Focus 2018

‘Uitblijven pensioenverhoging niet meer uit te leggen’
Nieuwsbericht ABP, 18-10-2018
In het derde kwartaal van 2018 is de financiële situatie van ABP verder verbeterd. De beleidsdekkingsgraad, belangrijk voor verhoging en verlaging van het pensioen, komt in dit kwartaal met 104,7% voor het eerst sinds eind 2014 boven het minimaal vereiste niveau.

Stijging beleidsdekkingsgraad zet ook in derde kwartaal door
Nieuwsbericht bpfBOUW, 18-10-2018
Net als in het eerste en het tweede kwartaal van 2018 is de beleidsdekkingsgraad in het derde kwartaal gestegen. Eind september is deze vastgesteld op 118,7%. Dat is 1,0 procentpunt hoger dan de beleidsdekkingsgraad van eind juni 2018.

Kwartaalbericht Pensioenfonds Zorg en Welzijn
Kwartaalbericht PfZW, 18-10-2018
De beleidsdekkingsgraad van Pensioenfonds Zorg en Welzijn (PFZW) is in het derde kwartaal van 2018 gestegen van 100,6% naar 101,5%. De actuele dekkingsgraad is gestegen van 101,4% naar 103,4%.
Borgblog: Langzaam herstel

Licht herstel, dekkingsgraad nog niet op gewenst niveau
Nieuwsbericht PME, 18-10-2018
De beleidsdekkingsgraad van PME is in het afgelopen kwartaal gestegen van 101,4% naar 101,8%. De dekkingsgraad op UFR-basis ging van 100,4% naar 103,4%, mede als gevolg van het verwerken van de nieuwe prognoses van levensverwachting.

PMT: dekkingsgraad stijgt langzaam, kortingskans nog reëel
Nieuwsbericht PMT, 18-10-2018
Bij PMT steeg de beleidsdekkingsgraad in het afgelopen kwartaal van 101,9% naar 102,5%. Ook de dekkingsgraad op UFR-basis steeg van 101,8% naar 104,6%.

Pensioen- en aov-discussie gaat voorbij aan belangen zzp’er
Nieuwsbericht ZZP Nederland, 15-10-2018
Stichting ZZP Nederland vindt, dat in de discussie over pensioen en arbeidsongeschiktheidsverzekeringen voor zelfstandigen geen recht wordt gedaan aan de positie van zelfstandigen als ondernemer.

Oproep: vergeet belang pensioendeelnemers niet bij wetsvoorstel Digitale overheid
Nieuwsbericht Pensioenfederatie, 12-10-2018
Pensioenfondsen en de digitale overheid zijn in toenemende mate met elkaar verweven. De Pensioenfederatie heeft daarom een position paper over het wetsvoorstel Digitale Overheid uitgebracht met de oproep om het voorstel beter toe te spitsen op pensioenfondsen.

ABP winnaar Benchmark verantwoord beleggen pensioenfondsen

Nieuwsbericht VBDO, 11-10-2018
ABP, het pensioenfonds voor overheid en onderwijs, is het fonds met het best ontwikkelde maatschappelijk verantwoord beleggen beleid. Dit blijkt uit de ‘VBDO Benchmark verantwoord beleggen door pensioenfondsen in Nederland 2018’.
Persbericht ABP.


Vernieuwde Code Pensioenfondsen gepubliceerd in de Staatscourant
Nieuwsbericht Stichting van de Arbeid, 08-10-2018
Op 3 oktober is een nieuwe Code Pensioenfondsen in de Staatscourant gepubliceerd. De Code Pensioenfondsen is oorspronkelijk in 2014 opgesteld door de Pensioenfederatie en de Stichting van de Arbeid en bevat normen voor ‘goed pensioenfondsbestuur’. De nu gepubliceerde code is een geactualiseerde versie van de Code uit 2014.

Herziene code pensioenfondsen gepubliceerd
Nieuwsbericht VCP, 08-10-2018
De VCP hoopt dat de sector dienstbaar gebruik zal gaan maken van deze herziene code. 

Robin Satter verdedigt succesvol zijn proefschrift over het Nederlandse vergrijzingsdebat als inspiratiebron voor de 21e eeuw
Nieuwsbericht Radboud Universiteit Nijmegen, 08-10-2018
Robin Satter laat in zijn proefschrift zien dat vergrijzing al vanaf begin twintigste eeuw haar intrede deed in het Nederlandse pensioendebat, om vooral bij de invoering van de AOW (1957) een belangrijk discussiepunt te worden.

Nibud: Automatische pensioenopbouw voor alle werkenden
Persbericht Nibud, 04-10-2018
Alle werkenden moeten automatisch een aanvullend pensioen opbouwen om te voorkomen dat er straks een grote groep pensioneerden met geldproblemen is. Dat zegt het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) in het rapport ‘Rondkomen na pensionering, nu en in de toekomst’.

Onderzoek: verplicht pensioensparen voor alle werkenden
Nieuwsbericht VCP, 04-10-2018
De VCP herkent de uitkomsten van het Nibud-onderzoek en pleit net als het Nibud voor verplichte pensioenopbouw voor alle werkenden.

Nieuwe tool helpt eerste stap voor pensioen bepalen
Nieuwsbericht Nibud, 04-10-2018
Als het gaat om pensioenopbouw vinden velen het moeilijk om hun weg te vinden in de veelheid van informatie en weet men vaak niet waar te beginnen. Het Nibud heeft daarom een tool ontwikkeld die het bepalen van de eerste stap gemakkelijker maakt: de Pensioenstarter.

Presentaties workshops DNB pensioenseminar
DNB, 04-10-2018
Presentaties DNB pensioenseminar ‘De stem van de toekomst. In gesprek over innovatie en een duurzame pensioensector’. 

Speech minister Koolmees op het Jaarcongres van de Pensioenfederatie, 03-10-2018
Minister Koolmees van Sociale Zaken en Werkgelegenheid gaf een speech op het Jaarcongres van de Pensioenfederatie. Hij zei daar optimistisch te zijn over de gesprekken met sociale partners de hervorming van het pensioenstelsel.

Op naar een passend pensioenadvies in vijftien minuten
Nieuwsbericht Universiteit Leiden, 02-10-2018
De helft van de Nederlanders maakt zich zorgen over een te laag pensioen. Digitale tools, ondersteund door data science, kunnen helpen om goede keuzes te maken. Marike Knoef, hoogleraar Empirische Micro-Economie aan de Universiteit Leiden, legt in haar oratie op 5 oktober uit hoe dat kan.

Keuzevrijheid pensioen: terughoudendheid is vereist
Nieuwsbericht VCP, 25-09-2018
De VCP vindt het niet verstandig als mensen de mogelijkheid zouden krijgen om tijdelijk geen pensioenpremie te betalen.

Pensioenaansprakenstatistiek, 2015
Nieuwsbericht CBS, 25-09-2018
Verantwoording en eerste resultaten van de pensioenaansprakenstatistiek 2015

Onderzoek AFM naar keuzevrijheid pensioendeelnemers biedt inzichten voor discussie over pensioenstelsel
Nieuwsbericht AFM, 24-09-2018
Pensioendeelnemers met keuzevrijheid over hun premie-inleg nemen niet altijd financieel verstandige beslissingen. Zorgvuldige keuzebegeleiding en doelgroepbepaling zijn daarom belangrijk bij het aanbieden van keuzevrijheid. Dat constateert de AFM op basis van nieuw onderzoek.

Prinsjesdag: povere pensioenparagraaf
Nieuwsbericht Verbond van Verzekeraars, 18-09-2018
Het kabinet-Rutte presenteert dit jaar een miljoenennota die optimisme ademt en burgers meer koopkracht in het vooruitzicht stelt. De pensioenparagraaf is echter pover.

Miljoenennota 2019: Investeren en voorbereiden op de toekomst van Nederland
Nieuwsbericht Rijksoverheid, 18-09-2018
De Nederlandse economie groeit in 2019 met 2,6% en het begrotingsoverschot loopt op naar 1% van het bruto binnenlands product (bbp). De overheidsschuld daalt volgend jaar met € 6 miljard en komt uit op 49,6% van het bbp.
Prinsjesdagstukken

 
Columns / Webartikelen


Stop het verplicht pensioensparen met belastingvoordeel voor rijkere
Sytze de Boer, Trouw.nl, 29-11-2018
Opinie. Neem het pensioenstelsel echt op de schop en laat werknemers vrij in hun keuze bij pensioenopbouw, stelt onafhankelijk financieel adviseur Sytze de Boer.

Kabinet gaat koppeling AOW-leeftijd en levensverwachting onderzoeken
NOS, 27-11-2018
Het kabinet gaat de koppeling tussen de AOW-leeftijd en de levensverwachting onderzoeken en kijken wat het betekent om die geheel of gedeeltelijk los te laten. Een meerderheid van de Tweede Kamer steunde dit verzoek van CDA-leider Buma tijdens het debat over de mislukte pensioenonderhandelingen.

Kamer wil onderzoek naar langzamere stijging AOW-leeftijd
Nu.nl, 27-11-2018
Het kabinet moet onderzoeken of de AOW-leeftijd nog met gelijke tred kan meestijgen met de levensverwachting vanaf 2022.

Buma biedt eerste voorzichtige stap uit pensioenimpasse
Laurens Kok, AD.nl, 27-11-2018
Het kabinet gaat onderzoeken hoe de koppeling van de AOW-leeftijd aan de levensverwachting kan worden losgelaten. Nu nog moet voor elk jaar dat mensen gemiddeld langer leven een jaar langer worden gewerkt, maar dat vindt een Kamermeerderheid onhoudbaar.

Iedereen wil een oplossing voor de pensioenen, maar hoe zegt nog niemand
Jelle Brandsma, Trouw.nl, 27-11-2018
Een akkoord strandde vorige week. ‘Maar we moeten met een nieuw stelsel komen’, aldus minister Koolmees.

Woede en teleurstelling, maar het pensioenfiasco biedt ook kansen
Koen Haegens, Volkskrant.nl, 23-11-2018
Teleurstelling alom over het mislukken van het pensioenakkoord. Maar het vastlopen van de onderhandelingen biedt gelegenheid tot bezinning, ziet Koen Haegens. Wat was ook alweer de reden dat het stelsel radicaal op de schop moest?

Het pensioen van de toekomst komt helaas met meer onzekerheid
Trouw.nl, 22-11-2018
Commentaar. Het overleg tussen werkgevers, werknemers en het kabinet over een hervorming van het stelsel van aanvullende pensioenen is mislukt. Dat mag echter niet betekenen dat daarmee het zicht op een tot tevredenheid van alle partijen stemmende hervorming definitief uit zicht verdwenen is. 

Geen pensioenakkoord, hoe erg is dat?
Peet Vogels & Laurens Kok, AD.nl, 21-11-2018
De onderhandelingen over een nieuw pensioenakkoord zijn mislukt. Voorlopig blijft dus alles bij het oude. Moeten we ons daar zorgen om maken? Vijf vragen en antwoorden.

Pensioenfondsen balen van mislukken akkoord
Leon Brandsema, Telegraaf.nl, 21-11-2018
Pensioenfondsen hopen dat polder en politiek zo snel mogelijk weer aan tafel gaan zitten om alsnog tot een pensioenakkoord te komen. Vooral de metaalfondsen PME en PMT zijn ’zeer teleurgesteld’ door het klappen van het overleg.

Hans de Boer: 'Echt verdrietig over mislukken pensioenakkoord'   
Opinieblad Forum, VNO-NCW, 21-11-2018
Ook de laatste ultieme poging om tot een Pensioenakkoord te komen is mislukt. Tot grote teleurstelling van VNO-NCW-voorzitter Hans de Boer. Nu is er niets. Geen zekerheid over toekomstig inkomen voor de burger én geen zekerheid voor ondernemers. En bepaalt de politiek de volgende stap. 'Dit is veel groter dan alleen de pensioenen.'          

Dit hád een nieuw pensioenakkoord kunnen oplossen             
Opinieblad Forum, VNO-NCW, 21-11-2018
Kort door de bocht is het huidige pensioenstelsel niet meer toegesneden op de huidige arbeidsmarkt. Gepensioneerden, jongeren, lager opgeleiden, zzp'ers en werkgevers zijn daar de dupe van. Daarom werkten vakbonden en werkgevers jarenlang aan een moderner pensioenstelsel. Nu een pensioenakkoord van de baan lijkt, blijven deze problemen voorlopig bestaan.

Gesprekken over pensioenakkoord na ultieme poging toch mislukt
Nu.nl, 20-11-2018
Er komt op korte termijn geen pensioenakkoord. De gesprekken tussen het kabinet en de werknemers- en werkgeversorganisaties zijn dinsdagavond na een ultieme poging toch mislukt.

Pensioenonderhandelingen geklapt. FNV: kloof die er was konden we niet overbruggen
Jorn Jonker en Martin Visser, Telegraaf.nl, 20-11-2018
De pensioenonderhandelingen zijn geklapt. Na zeer langdurig praten over de hervorming van de oudedagsvoorziening komen kabinet, werkgevers en de bonden er toch niet uit. De bonden vinden dat er niet genoeg geboden wordt.

Een op de vijf zzp’ers voorstander verplichte opbouw pensioen
. Vakbonden eisen deelname zzp’ers aan pensioenstelsel.
Column Hugo Jan Ruts, Zipconomy, 16-11-2018
Een op de vijf zzp’ers voorstander verplichte opbouw pensioen. Vakbonden eisen deelname zzp’ers aan pensioenstelsel.

Pensioenfondsen moeten anders rekenen
Ad Kolnaar, BD.nl, 13-11-2018
Opinie. Pensioenfondsen dienen hun toekomstige uitgaven te dekken met de toekomstige premie-inkomsten en de opbrengsten uit de beleggingen van hun vermogen. De opbrengstvoet (het rendement) van die beleggingen is dus een belangrijke factor bij het antwoord op de vraag of de fondsen straks hun verplichtingen na kunnen komen. Maar die opbrengstvoet wordt niet alleen bepaald door de rente. 

Doorbraak in zzp-pensioen dossier? Plan voor automatisch doorsparen in de maak. Met een opt-out.
Hugo-Jan Ruts, Zipconomy, 12-11-2018
Er lijkt een plan in de maak voor automatisch pensioensparen voor zelfstandigen: een compromis tussen vrijwillig pensioen en verplichte deelname. Maar een aantal zzp-belangenbehartigers is niet erg enthousiast. “We zijn de bemoeizucht meer dan zat.”

’Korting pensioen dreigt als er geen akkoord komt’
Telegraaf.nl, 09-11-2018
DFT-verslaggever Martin Visser legt in de nieuwe Telegraaf-podcast De Financiële Week uit wat er mis is met het stelsel en waarom het toch zo moeilijk is om tot een akkoord te komen.

Kabinet zet deur naar vroegpensioen weer op een kier
Gijs Herderscheê, Volkskrant.nl, 08-11-2018
In ruil voor modernisering van het pensioenstelsel is het kabinet bereid de boete op vroegpensioen aan te passen. De boete die werkgevers krijgen als zij een werknemer kort voor het pensioen een gouden handdruk geven, kan veel lager worden.

Column: We staan weer op één
Gerard Riemen, Pensioenfederatie, 08-11-2018
Het congres van de Pensioenfederatie dit najaar had als thema “Nederland weer op één”: hoe zorgen we ervoor dat Nederland weer het beste stelsel ter wereld krijgt?

Nederlanders met lange tanden richting pensioen
Telegraaf.nl, 06-11-2018
Grote groepen werknemers hebben totaal geen zin om tot hun pensioenleeftijd fulltime door te werken. Eén probleem: veel van die werknemers gaan waarschijnlijk toch fulltime door tot hun pensioen, omdat ze de financiële middelen niet hebben om na hun zestigste te minderen of helemaal te stoppen.

Driekwart van werknemers wil eerder stoppen met werken
Natasja de Groot, 06-11-2018
Ruim 70 procent van de werkenden wil eerder stoppen dan de AOW-gerechtigde leeftijd. Om dat mogelijk te maken, is een deel van hen nu al druk met sparen en het aflossen op de hypotheek.

Zoveel moet je sparen om 5 jaar eerder met pensioen te gaan
Reinder Smit, RTLZ, 06-11-2018
Wat moet je als modaal verdienende Nederlander eigenlijk doen om vijf jaar eerder te stoppen met werken? Financieel adviseur Fons de Bilde rekent drie scenario’s uit voor RTL Z.

FNV wil oppositiepartijen bij pensioenakkoord
Ertan Basekin, Martin Visser, Telegraaf.nl, 03-11-2018
Vakbond FNV zal alleen een pensioenakkoord sluiten met werkgevers en kabinet als ook de oppositie zich er grotendeels achter schaart. Zonder steun van minstens driekwart van de Tweede Kamer doet de FNV niet mee.

Schieten op het bewegende doel dat AOW heet
Joost de Vries, Volkskrant.nl, 02-11-2018
Vroeger was 65 ook 65. Sinds zes jaar is de AOW-leeftijd een voorwaarts bewegende finishlijn. Langer werken, leer ermee leven, was de boodschap. Maar het verzet groeit. Ook de politiek beweegt. Hoe vast staat de leeftijdsgrens?

Column: Geen pensioenplafond bij transitievergoeding
Henny van den Hurk, Telegraaf.nl, 02-11-2018
Het is al vaker aan de orde geweest: het pensioenplafond. Oudere werknemers die kort voor hun pensioen staan zouden mogelijk geen of een lager recht hebben op een transitievergoeding indien de arbeidsovereenkomst wordt beëindigd. Onlangs heeft de Hoge Raad zich uitgelaten in een zaak over de transitievergoeding. Wat speelde er?

Dossier: Lees hier alles over pensioen en AOW
Leon Brandsema, Martin Visser en Jorn Jonker, Telegraaf.nl, 01-11-2018
Het pensioenstelsel gaat op de schop en de AOW-leeftijd moet minder hard omhoog. Politiek en polder steggelen hier al jaren over. Waarom moet het pensioen anders? Hoe gaat een nieuw stelsel eruit zien? En hoe halen mensen met een zwaar beroep de eindstreep?

Koolmees klopt aan bij links om pensioenakkoord te redden
Laurens Kok, AD.nl, 31-10-2018
Om zijn pensioenakkoord te redden, vestigt minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken de hoop op de linkse partijen. Vandaag en morgen gaat hij langs bij GroenLinks, SP en PvdA.

Brexit maakt pensioenen duurder
Peet Vogels, AD.nl, 31-10-2018
De handel in aandelen en obligaties zal zich door de brexit van Londen naar Amsterdam verplaatsen. Financiële waakhond AFM verwacht dat de brexit ook leidt tot extra kosten én problemen voor pensioenfondsen.

Onderhandelingen over pensioenakkoord zitten muurvast
NOS.nl, 30-10-2018
De onderhandelingen over een pensioenakkoord zitten nog altijd muurvast. Minister Koolmees van Sociale Zaken liet vandaag in de Tweede Kamer weten dat hij niet van plan is om de strenge regels voor pensioenfondsen te versoepelen, terwijl dat wel een eis is van vakbond FNV.

Minister Koolmees houdt ondanks vakbondseis hoop op pensioenakkoord
Nu.nl, 30-10-2018
Minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken) denkt dat de betrokken partijen die over een nieuw pensioenstelsel onderhandelen er samen uitkomen, ook nadat vakbond FNV deze week een harde eis neerlegde over het verhogen van de rekenrente.

Vakbonden maken ook rekenrente tot breekpunt voor pensioenakkoord
Amweb, 30-10-2018
Als de rekenrente voor pensioenfondsen niet omhooggaat, zullen de vakbonden geen handtekening zetten onder een nieuw pensioenakkoord.

”Groene” pensioenfondsen in het nauw door nieuwe rekenrente

Gerard van de Kuilen, Mejudice, 29-10-2018
Drie jaar geleden introduceerde DNB een nieuwe manier om dekkingsgraden van pensioenfondsen te berekenen om tot een realistischer rekenrente te komen. Pensioenfondsbestuurder Gerard van de Kuilen laat zien dat deze nieuwe regelgeving echter onevenredig hard drukt op de dekkingsgraden van groene pensioenfondsen, en komt met een voorstel.

Pensioenfondsen naar Brussel om btw-zaak
Telegraaf.nl, 29-10-2018
Opnieuw doen de gezamenlijke pensioenfondsen een poging om vrijgesteld te worden van btw-betaling. Tot op heden heeft de lobby van brancheorganisatie Pensioenfederatie weinig nut gehad, nu proberen de fondsen het via Europese regelgeving.

'Kabinet wil pensioenleeftijd minder snel naar 67'
Matthias Pauw, RTLZ, 26-09-2018
De AOW-leeftijd gaat niet al in 2021 maar pas in 2025 naar 67 jaar. Dat zou het kabinet hebben toegezegd in de onderhandelingen met sociale partners over een nieuw pensioenstelsel. Dat is goed nieuws voor zestigers, maar kost wel heel veel geld.

Wantrouwen pensioenstelsel: waar komt het vandaan?
Column Hedda Renooij, VNO-NCW, 23-10-2018
Eigenlijk is het bizar. In geen enkele land wordt er zoveel opzij gezet voor de oude dag als in Nederland. Vandaag werd bekend dat Nederland weer nummer één staat in de Global Pension Index, een ranglijst van de pensioenstelsels van meer dan dertig landen. Maar vertrouwen in een goed pensioen: ho maar!  

Waarom we klagen over ons pensioen (terwijl Nederland op de eerste plaats staat)
Peet Vogels, AD.nl, 23-10-2018 
Nederland heeft het beste pensioenstelsel ter wereld, blijkt uit een groot internationaal onderzoek. Maar dat betekent niet dat Nederlanders tevreden zijn over hun pensioen. Integendeel.

Rekenrente, welke kant op
Jelle Mensonides, Jean Frijns,  MeJudice, 23-10-2018
Pensioenexperts Mensonides en Frijns plaatsen de rekenrente in een breder perspectief en laten zien dat de uitkomsten van de huidige rekenrente leidt tot onwenselijke resultaten. Zij komen dan ook met een voorstel: een vaste rekenrente.

In plaats van het pensioenstelsel te moderniseren lijkt het meer op improviseren
Column De Kwestie, Peter de Waard, Volkskrant.nl, 18-10-2018
Wie 12 februari 1953 is geboren zal vanaf 12 juni 2019 AOW krijgen. Voor wie 13 maart 1955 is geboren is dat 13 juni 2022.

'Privacyregels bedreigen duizenden pensioenen'
Peet Vogels, AD.nl, 18-10-2018
Pensioenfondsen lopen in hun zoektocht naar vergeten pensioenen vast in de nieuwe privacywetgeving. De vrees is dat duizenden mensen hierdoor geen pensioen krijgen.

Fondsen: stagnerend pensioen is niet meer uit te leggen
NOS.nl, 18-10-2018
Er moet snel een nieuw pensioenstelsel komen, want dat pensioenen ondanks de economische groei niet verhoogd worden is niet meer uit te leggen. Dat zeggen de twee grootste pensioenfondsen van het land.

Voorzitter ABP: hoog tijd voor een nieuw pensioenstelsel
Limburger.nl, 18-10-2018
ABP-voorzitter Corien Wortmann-Kool spoort het kabinet en de sociale partners aan om snel werk te maken van een nieuw pensioenstelsel.

Pensioenkorting is nog steeds niet van de baan
Peet Vogels, AD.nl, 17-10-2018
Pensioenfondsen hoeven niet te rekenen op een soepeler behandeling bij een nieuw pensioenakkoord. De kans op kortingen op de pensioenen blijft daardoor levensgroot.

’Beste pensioenstelsel, maar tevreden zijn we niet’
Telegraaf.nl, 10-10-2018
Het Nederlandse pensioenstelsel scoort als een van de beste ter wereld als gekeken wordt naar participatiegraad en spaarquotum. Toch zijn we een stuk minder tevreden over ons stelsel dan mensen in landen waar het er beduidend slechter voorstaat.

Op weg naar een nieuw pensioenstelsel: denk simpel
Ewoud Jansen, BD.nl, 08-10-2018
Opinie. Om de pensioenen ook in de toekomst betaalbaar te houden, moeten we als maatschappij productief zijn en blijven.


Volledige transitievergoeding voor bijna AOW-gerechtigde werknemer
Jikke Blokker, Blog AWVN, 08-10-2018
Een werknemer die kort voor de pensioengerechtigde leeftijd wordt ontslagen, heeft recht op een volledige transitievergoeding. In een recente uitspraak heeft de Hoge Raad daarover nu duidelijkheid gegeven.

Column: Wanneer mag ik ontslagen worden voor pensioen?
Henny van den Hurk, Telegraaf.nl, 08-10-2018
Jaren geleden was het antwoord op de vraag uit de kop boven deze column simpel. Als je met pensioen gaat natuurlijk. Toen was namelijk de pensioenleeftijd gelijk aan de AOW-leeftijd. En in elk geval lag de pensioenleeftijd zeker niet later dan de AOW-leeftijd. Ook de Hoge Raad vond een einde aan de arbeidsovereenkomst op 65 jaar maatschappelijk geaccepteerd. Maar tijden veranderen.

Automatische pensioenopbouw versus keuzevrijheid?
Anna van der Schors, Weblog Nibud, 04-10-2018
Het Nibud pleit voor automatische pensioenopbouw. Dat betekent automatische pensioenopbouw, niet alleen voor alle werkenden, maar ook voor zelfstandigen. Wél met een opt-out mogelijkheid, wat betekent dat je zonder tegenbericht automatisch meedoet, maar de mogelijkheid hebt ervan af te zien, mits je dat zelf aangeeft.

Voorstel Nibud voor pensioenverplichting zelfstandigen “ongewenst en stigmatiserende vorm van paternalisme”
ZiPconomy, 04-10-2018
Stichting ZZP Nederland tegen advies pensioenverplichting NIBUD voor zelfstandigen.

Stijging levensverwachting valt tegen. Of mee.
Leontie Treur en Bas van Zanden, Column Rabobank.nl, 01-10-2018
Voor het eerst sinds jaren stijgt onze levensverwachting minder snel dan verwacht. Dat blijkt uit de nieuwe prognose van het Actuarieel Genootschap. Betekenen de nieuwe prognoses dat de stijging van de levensverwachting vanaf nu minder snel gaat? 

Pensioenfondsen: kabinet, maak haast met akkoord
Marike Stellinga, Christiaan Pelgrim, NRC.nl, 24-10-2018
Dat een pensioenverlaging dreigt terwijl de economie zo goed draait, is niet uit te leggen, vinden vijf grote pensioenfondsen.

U krijgt minder pensioen omdat Rutte op safe speelt
Nicole Beuken, David van As, Inge van den Doel, Eric Uijen, Peter Borgdorff, NRC.nl, 21-09-2018
Wij willen een pensioen dat in goede tijden sneller en beter kan groeien, schrijven de directeuren van vijf pensioenfondsen. Regels uit de tijd van de crisis blokkeren dat.

Prinsjesdag: povere pensioenparagraaf
Banknieuws, 21-09-2018
Het kabinet-Rutte presenteert dit jaar een miljoenennota die optimisme ademt en burgers meer koopkracht in het vooruitzicht stelt. De pensioenparagraaf is echter pover.

Individueel pensioenpotje ook aantrekkelijk voor zelfstandigen
Annemieke Diekman, ZIPconomy, 18-09-2018
Een petitie voor persoonlijke pensioenpotten moet de regering aanzetten tot het hervormen van het pensioenstelsel. De snel veranderende arbeidsmarkt vraagt om een eerlijk en flexibel pensioen voor ieder werkend individu, inclusief de zelfstandig professional.

 
Parlementaire Informatie


35 096
Voorstel van wet van het lid Smeulders tot wijziging van de Pensioenwet en de Wet verplichte beroepspensioenregeling in verband met het voorkomen van pensioenkortingen op de korte termijn, 28-11-2018
Nr. 1. Geleidende brief
Nr. 2. Voorstel van wet (initiatiefvoorstel)
Nr. 3. Memorie van Toelichting

Plenair verslag
, Tweede Kamer, 28e vergadering, 27-11-2018
Mislukken onderhandelingen inzake nieuw pensioenakkoord

Debat over het mislukken van de pensioenonderhandelingen
Debatten in het kort, 27-11-2018

Brief van minister Koolmees (SZW) aan de Tweede Kamer met een overzicht van de budgettaire effecten van de maatregelen die onderdeel waren van het pakket vernieuwing pensioenstelsel (verzoek Asscher), 27-11-2018

Brief van minister Koolmees (SZW) aan de Tweede Kamer  feitenrelaas rond de besprekingen over en het mislukken van het pensioenakkoord, 26-11-2018

Antwoorden van minister Koolmees (SZW) aan de Tweede Kamer op de Kamervragen van het lid Van Rooijen (50PLUS) over "geen akkoord over vernieuwing pensioenstelsel", 26-11-2018

Antwoorden van minister Koolmees (SZW) aan de Tweede Kamer op de (vervolg) Kamervragen van het de leden Asscher en Gijs van Dijk (beiden PvdA) over "het mislukken van een pensioenakkoord", 26-11-2018

Antwoorden van minister Koolmees (SZW) aan de Tweede Kamer op de Kamervragen van het lid Asscher en Gijs van Dijk (beiden PvdA) over het stuklopen van het pensioenakkoord, 26-11-2018

Antwoorden van minister Koolmees (SZW) aan de Tweede Kamer op de Kamervragen van het lid Van Rooijen (50Plus) over de brief van de president van De Nederlandsche Bank inzake de rekenrente, 22-11-2018

Brief van minister Koolmees over geen akkoord over vernieuwing pensioenstelsel, 21-11-2018

Antwoorden van minister Koolmees (SZW) aan de Tweede Kamer op de Kamervragen van het lid Van Rooijen (50PLUS) over "Privacyregels bedreigen duizenden pensioenen", 20-11-2018

Brief van minister Koolmees (SZW) aan de Tweede Kamer over de SVB herstelactie schuldig nalatig verklaringen, 19-11-2018

Brief van minister Koolmees (SZW) aan de Tweede Kamer met  antwoorden op de vragen die de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft voorgelegd over de brief van 10 september 2018 met de opzet van de beleidsdoorlichting artikel 8 (oudedagsvoorziening).

VVD vraagt naar rijksambtenaren die niet mogen doorwerken na hun AOW-leeftijd
Debatten in het kort, 13-11-2018

Mededeling van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 1 november 2018, nr. 2018-0000174056, tot bekendmaking van de pensioengerechtigde leeftijd en de aanvangsleeftijd in 2024
Staatscourant, Jaargang 2018, Nr. 62839, 09-11-2018

Brief van minister Koolmees (SZW) aan de Tweede Kamer over de AOW-leeftijd in 2024, 01-11-2018

Plenair verslag, Tweede Kamer, 16e vergadering, 30-10-2018
Vragenuur
Vragen van het lid Van der Linde (VVD) aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over over het bericht "Pensioenakkoord ver weg na harde rente-eis FNV"
Debatten in het kort. VVD vraagt naar de pensioeneis van de FNV

Brief van minister Koolmees (SZW) toezegging rapportage ontwikkeling pensioenpremies, 22-10-2018

Brief van minister Koolmees over gestegen kosten vermogensbeheer voor pensioenfondsen, 22-10-2018

De Verzamelwet Pensioenen 2019 is aangenomen door de Tweede Kamer
Nieuwsbericht Pensioenfederatie, 17-10-2018
Stemmingsuitslagen

Heropening debat over wijziging Pensioenwet
Debatten in het kort, 17-10-2018

35 015
Wijziging van de Pensioenwet en enige andere wetten vanwege enkele wijzigingen met betrekking tot pensioen (Verzamelwet pensioenen 2019)
Nr. 11. Verslag van een wetgevingsoverleg, vastgesteld 01-11-2018
A. Gewijzigd voorstel van wet, 17-10-2018

Antwoorden van minister Koolmees op de Kamervragen van het lid Van Rooijen (50PLUS) over "de tweede Nota van Wijziging bij wet 34934", 16-10-2018

Voortzetting debat over wijziging Pensioenwet
Debatten in het kort, 11-10-2018

Brief van minister Koolmees (SZW) aan de Tweede Kamer over wetsvoorstel ter implementatie van de herziene IORP-richtlijn, 08-10-2018

Antwoorden van minister Koolmees (SZW) op Kamervragen van het lid Omtzigt (CDA) over “pensioenvlucht naar België”, 08-10-2018

Besluit van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 24 september 2018, 2018-0000153717, tot goedkeuring van wijziging van de Code Pensioenfondsen
Staatscourant, Jaargang 2018,  Nr. 55140, 03-10-2018

Wijziging Pensioenreglement ABP per 1 oktober 2018
Staatcourant, Jaargang 2018,  Nr. 54812, 01-10-2018

Verzamelbrief pensioenonderwerpen, 27-09-2018
Bijlage: Brief DNB rekenrente pensioencontract

Debat over het vastleggen van een Europese pensioenrichtlijn in Nederlandse wetgeving
Debatten in het kort, 26-09-2018

Brief van minister Koolmees (SZW) aan de Eerste Kamer met beantwoording nadere vragen evaluatie Wvbp, 28-09-2018

 
Boeken

CPB
Effecten van afschaffing van de doorsneesystematiek en de gelijktijdige overgang naar een nieuw pensioencontract
Den Haag : CPB, 2018. 35 p.
CPB Notitie, 29 november 2018
Deze CPB Notitie analyseert de effecten van de afschaffing van de doorsneesystematiek en de gelijktijdige overgang van een uitkeringsovereenkomst naar een nieuw pensioencontract met minder of geen bufferopbouw. De effecten van deze dubbele transitie zijn gevoelig voor de vormgeving van de regels voor korten en indexeren en de mate waarin deze verschillen naar leeftijd. Deze notitie beoogt dit inzichtelijk te maken door de uitkomsten van het huidige contract te vergelijken met die van voorliggende varianten voor een nieuw contract en door de wijzigingen stapsgewijs op te bouwen. De notitie toont veranderingen van effecten ten opzichte van het huidige contract en vormt daarmee geen weging van dat contract als zodanig. 

Kools, L.
Essays on wealth, health, and data collection : proefschrift Universiteit Leiden
Leiden : E.M. Meijers Inst., 2018. 252 p.
Meijers
Onderzoek naar vermogen, gezondheid en dataverzameling. Het proefschrift bevat vier wetenschappelijke papers op het gebied van gezondheidseconomie en arbeidseconomie
1. Cutting one's coat according to one's cloth - How did the great recession affect retirement resources and expenditure goals? Deze paper geeft antwoord op de vraag: "Wat is het effect van de dalingen in Nederlandse pensioen- en woningvermogens gedurende de periode 2008-2014?"
2. Health and consumption preferences - estimating the health state dependence of utitlity using equivalence scales. De paper gaat in op de vraag: "Wat is het effect van gezondheid op het marginale nut van consumptie in Europa?"
3. Graded return-to-work as a stepping stone to full work resumption. Deze paper beantwoordt de vraag: "Hangt de effectiviteit van deeltijd werkhervatting tijdens het ziekteverlof af van (1) het moment dat het traject is gestart; (2) het aantal uren dat iemand werkt bij de start; (3) het ziektebeeld?"
4. One-stage versus two-stage cluster sampling, a simulation study. Dit laatste paper heeft betrekking op dataverzamelingsmethodes. De paper gaat in op de vraag: "Hoeveel extra clusters moeten er getrokken worden onder one-stage cluster sampling om steekproefschattingen te krijgen met de precisie van een two-stage cluster sample?"
 
OECD
Pension markets in focus 2018
Parijs : OECD, 2018. 47 p.
Jaarlijkse rapportage over de rendementen van pensioenfondsen. Een themahoofdstuk in het rapport is gewijd aan de belangrijkste factoren die de ontwikkeling van de financieringspositie van DB-plannen (dat wil zeggen de verhouding van hun activa ten opzichte van hun verplichtingen) beïnvloeden. Het rapport bevat gegevens over de afgelopen 15 jaar over rendementen van pensioenuitvoerders in OECD en niet-OECD-landen. Uit het rapport blijkt dat Nederlandse pensioenuitvoerders de afgelopen 15 jaar hogere rendementen geboekt hebben dan uitvoerders uit veel andere landen. 

Netspar; Deeg, D. [et al.]
Towards better prediction of individual longevity
Tilburg : Netspar, 2018. 38 p.
Netspar Industry Series, Design paper, nr. 111
Voor individuen lijkt het behoorlijk onvoorspelbaar hoe lang zij nog zullen leven. Wél kunnen factoren worden opgespoord op grond waarvan we individuen kunnen groeperen in klassen met langere of kortere levensduur. De bepaling van zulke klassen kan bijdragen aan de discussie hoe langlevenrisico te verzekeren. Het onderzoek heeft tot doel factoren te vinden met een zo groot mogelijke voorspellende waarde voor de individuele levensduur en de overblijvende onzekerheid te kwantificeren. Er worden een breed scala aan potentiële predictoren geïdentificeerd. Potentiële predictoren omvatten zes domeinen: sociaaldemografische kenmerken, ziekten en medicijngebruik, lichamelijk functioneren, leefstijl, psychosociale factoren en bloedwaarden.

Netspar; Kaufmann, W.; Starink, B.; Werker, B.
Is de toekomst gearriveerd? : data science en individuele keuzemogelijkheden in pensioen
Tilburg : Netspar, 2018. 34 p.
Netspar Industry series, Design paper, nr. 109
De opkomst van data science heeft belangrijke implicaties voor individuele keuzemogelijkheden in pensioen. De paper gaat in op de mogelijke voordelen en valkuilen van het gebruik van data science in de context van pensioenadvisering.

CBS; Molenaar-Cox, P.; Woestenburg, D.
Pensioenaansprakenstatistiek 2015 : verantwoording en eerste resultaten
Den Haag : CBS, 2018. 36 p.
Het CBS maakt een pensioenaansprakenstatistiek (PAS). Deze notitie is allereerst een toelichting op en verantwoording van de methode voor de PAS. Daarnaast geeft het een eerste beeld van de uitkomsten over verslagjaar 2015, welke vooralsnog alleen levenslang ouderdomspensioen betreft. Tot slot wordt een beeld gegeven van de mogelijkheden die de PAS biedt. De PAS verschaft daarbij informatie aan de overheid, de wetenschap en de pensioensector die kan bijdragen aan een goed debat over de toekomst van de Nederlandse pensioenen en het pensioenstelsel.

CPB; Dillingh, R. [et al.]
Effect van stijging AOW-leeftijd op arbeidsongeschiktheid
Den Haag : CPB, 2018. 32 p.
CPB Achtergronddocument, 18 september 2018
Centrale staat de vraag wat de stijgende AOW-leeftijd betekent voor de verwachte ontwikkeling in de arbeidsongeschiktheid? Vertaalt de stijgende levensverwachting zich ook in meer gezonde jaren die werkend kunnen worden doorgebracht?

CPB; Netspar; Folmer, K. [et al.]
Effecten van meer keuzevrijheid bij pensioenuitkering
Den Haag : CPB, 2018. 33 p.
CPB Achtergronddocument, 17 september 2018; Netspar Design Paper, nr. 105
Keuzevrijheid is een sleutelbegrip in het huidige pensioendebat. De paper onderzoekt of een bepaalde mate van flexibiliteit bij pensioenuitkeringen, met name een uitkering ineens (lumpsum) op bijvoorbeeld de pensioengerechtigde leeftijd of een variant van een hoog-laagconstructie, maatschappelijke welvaartswinst kan opleveren.
 
Tijdschriftartikelen

Dalen, H. van; Henkens, K.
Vervroegd pensioen is kwestie van noodzaak of fortuin
ESB, 103 (2018) 4767 (15 nov), p. 510-513
Veel oudere werknemers willen graag eerder met pensioen, zeker nu de AOW-leeftijd fors stijgt. Maar wat bepaalt eigenlijk de gewenste, de verwachte en de feitelijke pensioenleeftijd? Om in kaart te brengen wat werknemers willen en kunnen, laten de auteurs in dit artikel zien hoe groot het verschil is tussen de verwachte, gewenste en daadwerkelijke uittredingsleeftijd, wat betreft werknemers met verschillende kenmerken.

Muns, S.
Deeltijdpensioen kan fiscaal ongunstig zijn
ESB, 103 (2018) 4767 (15 nov), p. 514-517
Door de stijgende AOW-leeftijd is het voor sommigen aantrekkelijk om in de periode voorafgaande aan de AOW-leeftijd in deeltijd te gaan werken en daarnaast van een deeltijdpensioen te genieten. Een tot dusverre onderbelicht punt is dat het huidige fiscale stelsel niet altijd meewerkt voor degenen die een deeltijdpensioen willen. De korting of subsidie op het naar voren geschoven pensioeninkomen is namelijk sterk afhankelijk van de omvang van het verschoven bedrag, het inkomen en de geboortedatum. In dit artikel wordt onderzocht voor wie een deeltijdpensioen gunstig is, en voor wie niet.

Wijk, M. van
Vijftien jaar moeizame strijd voor coulance
Pensioen Pro, (2018) 23 (nov), p. 10-12
Piet Keizer was vijftien jaar Ombudsman Pensioenen. Hij streed voor betere klachtafhandeling en meer begrip voor de deelnemer bij pensioenfondsen, maar bleef onbekend bij het grote publiek. Op aandringen van Keizer krijgt zijn opvolger meer bevoegdheden.

Alphen, F. van
Lump sum kan zo worden ingevoerd
Pensioen Pro, (2018) 23 (nov), p. 26-27
Een deel van het pensioen in één keer ontvangen op pensioendatum klinkt veel deelnemers aantrekkelijk in de oren. Ook het kabinet en de pensioensector omhelzen de zogeheten lump sum. Praktisch lijken er weinig bezwaren, zelfs als er op grote schaal gebruik van wordt gemaakt. 'In een vergelijking met pensioenstelsels in andere landen springt de lump sum er echt uit', zegt Eduard Ponds, hoogleraar economie en werkzaam bij APG. 'In alle acht landen waarmee we Nederland in de uitkeringsfase hebben vergeleken, is de lump sum op een of andere manier mogelijk.'

Dekker, G.
Vrijwillige voortzetting aan fatalisme ten onder
Pensioen Pro, (2018) 23 (nov), p. 30-31
Pensioenfondsen hebben de hoop opgegeven dat het nog wat wordt met de vrijwillige voortzetting als pensioenvoorziening voor zzp'ers. Maatregelen die het gebruik ervan kunnen stimuleren, worden amper ingezet. Het wachten is op nieuwe wetgeving voor zzp'ers.

Morales, J. D.; Kastelein, M. E.
Europese Commissie zit Nederland op de huid bij grensoverschrijdende waardeoverdracht
Pensioen Magazine, 23 (2018) 11 (nov), p. 6-10
Op pensioengebied is de Europese Cie zeer gespitst op de vraag of de belastingregels van de lidstaten op het punt van internationale waardeoverdracht discriminerende obstakels vormen. De EU mag weliswaar niet ingrijpen in de pensioenstelsels of de fiscale wet- en regelgeving van de lidstaten, maar die hebben zich wel te houden aan het EU-recht, en ze mogen zeker de vrije markt niet verstoren of belemmeren. De auteurs constateren dat het vaak niet mogelijk was (en is) om vanuit Nederland een internationale waardeoverdracht van pensioenkapitaal te bewerkstelligen. Meer harmonisatie zou de werking van de interne markt bevorderen. Er is echter nog een lange weg te gaan.

Veen, R. J. van der; Lewin, E. H. E.; Meer, J. P. van der
Draagvlak voor herziening pensioenstelsel is precaire aangelegenheid
Pensioen Magazine, 23 (2018) 11 (nov), p. 21-25
Het maatschappelijk onbehagen over allerlei beleidsherzieningen in Nederland is hoog. Dit weerspiegelt zich in het vertrouwen dat Nederlandse burgers in de belangrijkste politieke instituties hebben. Het vertrouwen in regering en Tweede Kamer - in 2016 respectievelijk 41 en 45% - is laag, waarbij bovendien sprake is van een licht dalende tendens. Maatschappelijk onbehagen en een gebrek aan vertrouwen ondermijnen het draagvlak voor beleidsherzieningen. In dit artikel staan de auteurs stil bij het (gebrek aan) draagvlak voor beleidsherzieningen en de mechanismen die hierbij een rol spelen. Ze concentreren zich op het draagvlak voor herzieningen in het pensioenstelsel.

Huisman, M.
'Pensioen is een langzaam vak' : je moet een keer keuzes durven te maken
PensioenAdvies, 29 (2018) 10 (okt), p. 6, 8-10
Interview met pensioenadvocaat Theo Gommer over het pensioenstelsel. Vrijheid blijheid is het devies van Theo Gommer die er geen been in ziet om het pensioenstelsel in een paar maanden drastisch te veranderen, of in ieder geval het plan daarvoor gereed te hebben. Hij raadt minister Koolmees aan snel een aantal deskundigen bij elkaar te roepen en op basis van alles wat er al ligt, besluiten te nemen.

Zwemmer, J. P. H.; Huijg, T.
Het derdenbeding en driehoeksrelaties in het arbeids- en pensioenrecht : (weder)tewerkstelling en de uitvoeringsovereenkomst
Tijdschrift voor Arbeid & Onderneming, (2018) 3 (okt), p. 96-103
Zodra sprake is van een situatie waarin de werkgever met een derde contracteert en dit een overeenkomst betreft die ook betrekking heeft op de werknemer, kan sprake zijn van afspraken die kwalificeren als een derdenbeding jegens de werknemer. Gevolg is dat de werknemer, na aanvaarding  van dit derdenbeding, partij wordt bij die overeenkomst en een zelfstandig vorderingsrecht heeft op de derde. Andersom kan het ook zijn dat de derde zich beroept op een derdenbeding in een overeenkomst tussen de werkgever en de werknemer. In dit artikel staan twee situaties centraal: één in het arbeidsrecht en één in het pensioenrecht - waarin de werknemer er belang bij heeft een ander dan de werkgever direct aan te spreken op door die ander met de werkgever gemaakte afspraken.

Zuiderman, T. J.
De partner als derde bij de pensioenovereenkomst
Tijdschrift voor Arbeid & Onderneming, (2018) 3 (okt), p. 104-109
Dit artikel bespreekt wie als partner bij de pensioenovereenkomst kwalificeert en wat die positie inhoudt voor de rechten en verplichtingen van de partner, werkgever, werknemer en pensioenuitvoerder. Mede aan de hand van jurisprudentie geeft dit artikel antwoord op de vraag hoe de verschillende partijen met de partner moeten omgaan en wat er kan gebeuren indien de partner niet op  de juiste wijze bij de pensioenovereenkomst wordt betrokken. Verder behandelt de auteur drie belangrijke elementen, te weten instemmingsrechten, het doen van afstand van de pensioenregeling en zorg- en informatieverplichtingen en de problemen hieromtrent. Als op deze elementen voldoende acht wordt geslagen, kunnen geschillen achteraf worden voorkomen.

Graaff, P. G. van der
De tweede en de eerste pijler
Pensioenvraagstukken, (2018) 5 (okt), p. 3-4
In deze column wordt een mogelijk akkoord van de landelijke sociale partners over de toekomst van het tweede pijler pensioen besproken.

Zelfde, A. van 't; Janssen, E.
Shoprecht bij DC-regelingen : shop till you drop?!
Pensioenvraagstukken, (2018) 5 (okt), p. 5-10
Met de komst van de Wet verbeterde premieregeling per 1 juli 2016 is het shoprecht van deelnemers in een premie- of kapitaalregeling verruimd. Deelnemers hebben de mogelijkheid bij pensionering te kiezen voor een vaste of een variabele uitkering. Uitvoerders die alleen vaste of alleen variabele uitkeringen aanbieden, moeten deelnemers wijzen op de mogelijkheid het pensioen bij een andere pensioenuitvoerder aan te kopen. In dit artikel nemen de auteurs het shoprecht nader onder de loep.

Boonzaaijer, K. H.; Ruijter-Nobel, M. E.
Herziening Code Pensioenfondsen
Pensioenvraagstukken, (2018) 5 (okt), p. 17-23
De pensioensector ondergaat de laatste jaren talrijke ontwikkelingen, onder andere op het gebied van de pensioenfondsgovernance. Daarbij speelt de Code Pensioenfondsen een belangrijke rol. Deze Code is recent onderzocht en herzien. In oktober 2018 is de gewijzigde Code gepubliceerd in de Staatscourant. Dit artikel gaat in op de verschenen rapporten over de Code Pensioenfondsen en komt met aanbevelingen voor verduidelijking van de Code.

Lentz, L. R.
Pensioencommunicatie : stel niet het middel maar het doel centraal!
Pensioenvraagstukken, (2018) 5 (okt), p. 31-34
In dit artikel biedt de auteur een kritische analyse van het huidige aanbod van pensioencommunicatie. Hij concludeert dat een zuiniger visie op pensioencommunicatie heel goed mogelijk is en dat de deelnemer daarbij is gebaat. Daarvoor is nodig dat we denken vanuit de doelen en niet vanuit de middelen. De auteur concludeert dat we met drie middelen kunnen volstaan en dat het UPO dan overbodig is.

Huisman, M.
Denk strategisch : handel tactisch. Stilzitten is geen optie
PensioenAdvies, (2018) 9 (sep), p. 13-15
Het slechtste advies aan pensioenfondsbestuurders en andere pensioen professionals is afwachten en stilzitten tot sociale partners en het kabinet met concrete voorstellen voor een nieuw pensioencontract op de proppen komen. Er gebeurt teveel om stil te zitten. Wat kunnen pensioenfondsbestuurders eigenlijk, vooruitlopend op een nieuw contract? En vooral: hoe pakt men dat dat aan?

Swalef, M.; Sikkes, T.
Behandeling evaluatie Wet versterking bestuur pensioenfondsen : is sprake van selectieve perceptie?
Pensioen & Praktijk, (2018) 3 (okt), p. 16-20
Een algehele conclusie uit de evaluatie van de Wvbp is dat pensioenfondsen goed zijn gaan focussen op de inrichting van de governance: de risicogroepen zijn beter vertegenwoordigd, (aankomend) bestuurders werken hard om hun geschiktheid op peil te krijgen en te houden en het intern toezicht is versterkt. Dit is overeenkomstig de doelen die bij de totstandkoming van de Wvbp zijn geformuleerd. Maar er zijn ook  verbeterpunten. Tijd voor reflectie.

Meerten, H. van; Burggraaf, T.
De pensioenoppepper : the sequal
Pensioen & Praktijk, (2018) 3 (okt), p. 32-35
Nederland zoekt nog steeds naar een plaats op het Europese speelveld van pensioen en ondanks een historie van pogingen door de jaren heen, wil het maar moeizaam lukken. Enerzijds wordt de discussie over de Nederlandse positie in de EU al jaren gevoerd, anderzijds is de discussie weer helemaal actueel met de komst van het nieuwe PEPP en de invoering van de IORP 11 Directive. Tijd voor een kort overzicht en inzicht in de recente posities van Nederland.

Waalders-Struik, A. A. M.
Pensioenmaatregelen in balans?
Pensioen Magazine, 23 (2018) 10 (okt), p. 11-15
In het Regeerakkoord 2017 kondigde het kabinet al aan dat het streeft naar een betere balans in de arbeidsmarkt, door vast werk minder vast te maken en flexwerk minder flexibel. Met het conceptwetsvoorstel Arbeidsmarkt in balans (WAB) beoogt minister Koolmees van SZW deze doelstelling te realiseren. Van 9 april tot 7 mei 2018 was het mogelijk om via internetconsultatie op het conceptvoorstel te reageren. Met 278 reacties, maar ook in media en vaktijdschriften, is ruimschoots gereageerd op het wetsvoorstel. Op 29 juni jl. ging de Ministerraad akkoord met het voorstel en kort daarna werd de Raad van State om advies gevraagd. In dit artikel ligt het accent op voorstellen uit de WAB rond payrolling en premiedifferentiatie.

Colly, M. 
Laagdrempeligheid verdient de voorkeur bij verantwoordingsorgaan
Pensioen Magazine, 23 (2018) 10 (okt), p. 16-20
Op 28 mei jl. publiceerde Tweede Kamerlid Steven van Weyenberg (D66) een concept van zijn initiatiefwetsvoorstel tot het vergroten van inspraak van deelnemers bij pensioenfondsen over uitsluitingsbeleid en verantwoord beleggingsbeleid. De meeste discussie rond dit concept gaat over het toekennen van een goedkeuringsrecht aan het verantwoordingsorgaan. Het conceptwetsvoorstel en de reacties daarop overziend komt de auteur tot de conclusie dat het beter is om dat niet te doen als we willen dat dit orgaan laagdrempelig blijft. Dat hoeft het gesprek over verantwoord beleggingsbeleid en het uitsluitingsbeleid overigens geenszins in de weg te staan.

Westerhout, E. W. M. T. 
Flexibiliteit bij pensioenuitkering
Pensioen Magazine, 23 (2018) 10 (okt), p. 24-28
Opvallend aspect van de pensioenen in Nederland is hun tamelijk rigide karakter. Het is niet toegestaan bij pensionering een deel van het opgebouwde vermogen ineens op te nemen, er zijn beperkingen aan de mate waarin het pensioen kan variëren over de pensioengerechtigde periode, er is geen ruimte voor differentiatie bij de pensioenopbouw en het is niet mogelijk voor de individuele deelnemer aan pensioenregelingen af te wijken van het beleggingsbeleid van het pensioenfonds. In dit artikel wordt onderzocht of er wellicht ruimte is voor wat meer flexibiliteit en wat daarvan de gevolgen zouden zijn.

Grift, H. G. van de
Versterking Ombudsman Pensioenen in het belang van de deelnemer
Pensioen Magazine, 23 (2018) 10 (okt), p. 29-32
In de pensioensector wordt veel gesproken over herstel van vertrouwen tussen de deelnemer en het pensioenfonds. Het (meer) centraal stellen van de deelnemer is daar cruciaal voor. Daarbij past een klachtbehandeling die recht doet aan de individuele deelnemer, en een Ombudsman Pensioenen die  meer bevoegdheden heeft. In dit artikel wordt ingegaan op de huidige taken en bevoegdheden van de Ombudsman Pensioenen, hoe deze taken en bevoegdheden kunnen worden versterkt en op welke manier de klachtbehandeling bij pensioenfondsen kan worden verbeterd.

Staats, G. M. C. M., 
De stijgende pensioenleeftijd : zo kan dat niet
Vakblad Financiële Planning, (2018) 10 (okt), p. 4
De discussie lijkt eenvoudig. Onze toegenomen welvaart en onze technologische ontwikkeling zorgen ervoor dat we steeds langer leven. De statistieken liegen niet. En als er niet ingegrepen was, betekent dit dat we steeds langer met pensioen gaan. Een aanlokkelijk vooruitzicht voor velen. Maar we zijn niet bereid dit te betalen. Dus dat pensioenleeftijden moeten stijgen is eigenlijk een logische conclusie. En niet alleen in Nederland. In veel landen. Zelfs in Rusland werd hiertegen gedemonstreerd enkele weken geleden. Maar is het zo eenvoudig? En is het wel zo rechtvaardig?

Los, J.
Verjaring van pensioenvorderingen
TAP, 11 (2018) 6 (okt), p. 10-17
De verjaring van pensioenvorderingen komt met regelmaat terug in rechterlijke uitspraken en ook in de juridische pensioenadviespraktijk. Werknemers stappen nu eenmaal niet snel naar de rechter voor het uitvechten van een pensioengeschil. Na einde van de arbeidsovereenkomst of na de pensioendatum ligt dat anders. Dan loopt de gewezen werknemer/gepensioneerde het risico dat diens pensioenvordering is verjaard en met lege handen staat. In dit artikel staat de verjaring van de aan pensioen gerelateerde rechtsvorderingen centraal. Recent is er interessante jurisprudentie gewezen waarvan kennisneming relevant is voor dat een (ex-)werknemer naar de rechter stapt. Dit artikel gaat in op deze jurisprudentie. Bovendien worden enkele vuistregels geformuleerd waar goed op moet worden gelet om te voorkomen dat niet aan de inhoudelijke beoordeling van een pensioenvordering wordt toegekomen omdat die is verjaard.

Kappelle, H. M.
Na 45 jaar werken met pensioen : een maatschappelijke oplossing via de fiscaliteit
Weekblad Fiscaal Recht, 147 (2018) 7258 (18 okt), p. 1321-1324
De vergrijzing zorgt er voor dat we allemaal langer moeten doorwerken. Althans, later met pensioen kunnen. Een hogere pensioenleeftijd zegt echter niet alles voor de (fysieke) mogelijkheden om ook daadwerkelijk tot die datum door te werken en pensioen op te bouwen. De discussie over aanvullende maatregelen voor zware beroepen is niet nieuw, maar strandt keer op keer op de definitie daarvan. De auteur onderzocht de mogelijkheden om via fiscale maatregelen een oplossing mogelijk te maken voor mensen die 45 jaar hebben gewerkt.
 
Europese Informatie


Najaarspakket Europees semester: duurzame en inclusieve groei versterken
Europese Unie, 21-11-2018
De Commissie stelt de economische en sociale prioriteiten van de EU voor 2019 vast, presenteert adviezen over de ontwerpbegrotingsplannen.

AEIP and PensionsEurope publish joint paper on VAT Directive
Pensions Europe, 08-11-2018
AEIP and Pensions Europe have published a joint position paper calling for political action to relieve pension fund participants from unnecessary VAT burden for contracted management services.

Never mind Europe's ageing, the EU should focus instead on the impoverished young

Giles Merritt, Friends of Europe, 06-11-2018
The European Union has rightly been chided for failing to develop a strategy on ageing, but where it has really fallen down is on younger people.