Sociaal-economische raad
22 februari 2018
Maandelijkse themabrief met recent verschenen informatie over Pensioenen en AOW
Pers- en Nieuwsberichten
Columns / Webartikelen
Parlementaire Informatie
Boeken
Tijdschriftartikelen
Europese Informatie
Pers- en Nieuwsberichten


VCP steunt actie politiebonden meer maatwerk voor vroegpensioen
Nieuwsbericht, 20-02-2018
De VCP ondersteunt de politiebonden in hun actie voor afschaffing van de fiscale boete op vervroegde uittreding (RVU-heffing). Afschaffing biedt werkgevers en werknemers de mogelijkheid om sectoraal maatwerk mogelijk te maken.

FNV luidt noodklok over pensioenen AkzoNobel
Nieuwsbericht FNV, 19-02-2018
Vakbond FNV Procesindustrie maakt zich grote zorgen over de financiële situatie bij het Pensioenfonds van AkzoNobel. Uit recente informatie blijkt dat het eigen vermogen van het fonds de afgelopen jaren tot slechts een tiende van het oorspronkelijk vermogen is geslonken.

3 op 5 Nederlanders zet geen geld opzij voor later
Nieuwsbericht Rabobank, 16-02-2018
Het merendeel van de Nederlanders is niet klaar voor een financieel gezonde toekomst. Dat blijkt uit onderzoek van Rabobank dat is uitgevoerd door het Nibud.

Aanvullende pensioenrekening van 6 miljard ingediend bij werkgevers
Nieuwsbericht FNV, 16-02-2018
Uit naam van jongeren, gepensioneerden, flexwerkers en andere pensioendeelnemers heeft de FNV vanmiddag een symbolische rekening van 6 miljard euro ingediend bij VNO-NCW voor achterstallige pensioenpremies.

Terugkijken op een succesvol Blockchain event
Nieuwsbericht APG, 16-02-2018
Op 8 februari vond de 'Future of Pensions Blockchain Conference' plaats in Pakhuis West, Amsterdam, georganiseerd door APG en PGGM.

Meer inzetten op meer diversiteit pensioenfondsen blijft nodig

Nieuwsbericht VCP, 15-02-2018
De VCP vindt dat er meer diversiteit moet komen in pensioenfondsbesturen. Daarmee schaart de VCP zich achter de conclusies van een onderzoek van de monitoringscommissie Code Pensioenfondsen.

Recht op aanvulling nabestaandenpensioen
Nieuwsbericht ABP, 16-02-2018
Vanaf 1 mei 2018 is er geen recht meer op Anw-compensatie. Naast deze Anw-compensatie kent de ABP-regeling een aanvulling op het nabestaandenpensioen als er geen recht is op Anw van de SVB.

Kick-off PensioenLab Academie 2018
Nieuwsbericht CNV Jongeren, 14-02-2018
Dinsdag 23 januari startte de PensioenLab Academie met een spetterende kick-off bij De Nederlandsche Bank in Amsterdam. De 50 jonge deelnemers kregen een introductie van het academieprogramma en werden meegenomen in het verleden, heden en toekomst van pensioenen.

Pensioenfederatie en Stichting van de Arbeid waarderen concrete aanbevelingen Monitoringcommissie Code Pensioenfondsen

Nieuwsbericht Pensioenfederatie,13-02-2018
De Pensioenfederatie en de Stichting van de Arbeid hebben grote waardering voor de derde nalevingsrapportage van de Code Pensioenfondsen.

Verbond en PPI’s: Shoprecht bij persoonlijk Europees pensioenproduct
Nieuwsbericht Verbond van Verzekeraars, 13-02-2018
Het Pan-Europees persoonlijk pensioenproduct (PEPP) biedt nieuwe mogelijkheden voor individuele pensioenopbouw voor Europese burgers, vooral in landen met een minder goed ontwikkeld pensioenstelsel. Dat stellen het Verbond van Verzekeraars en de Vereniging van Premie Pensioen Instellingen (PPI’s) in een gezamenlijk advies aan het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie.

Monitoringcommissie presenteert Nalevingsrapport over 2016/2017
Nieuwsbericht MCPF, 13-02-2018
De Monitoringcommissie Code Pensioenfondsen brengt haar Nalevingsrapport over 2016/2017 uit.

Pensioensystematiek ongunstig voor huidige generatie ouderen
Persbericht EIB, 11-02-2018
De pensioensystematiek zorgt voor een kloof tussen de generaties, waarbij jongere generaties veel gunstiger perspectieven hebben dan de huidige generatie ouderen.
EenVandaag: "Ouderen de dupe van pensioenbeleid"

Vermogen huishoudens bijna 10 procent hoger in 2016
Nieuwsbericht CBS, 07-02-2018
Het doorsnee vermogen van Nederlandse huishoudens steeg in 2016 met bijna 10 procent tot 22,1 duizend euro.

Wie doet wie tekort?
Nieuwsbericht, NVOG, KNVG, 06-02-2018
NVOG en KNVG hebben een brief gestuurd aan de Commissie SZW waarin wordt gereageerd op de behandeling in de Tweede Kamer van het wetsontwerp van 50PLUS over de rekenrente voor de pensioenen.

Global pension assets reach record level in 2017
Nieuwsbericht Willis Towers Watson, 05-02-2018
Global institutional pension fund assets in the 22 major markets grew to $41.3 trillion at year end 2017, according to latest figures in the Thinking Ahead Institute’s Global Pension Assets Study, representing the highest figure since the report began in 1997.
Artikel AMweb: Nederlands pensioenvermogen nog nooit zo hoog

Geen pensioengeld in tabaksindustrie
Nieuwsbericht D66, 04-02-2018
Pensioenfondsen moeten stoppen met beleggen in de tabaksindustrie. Die oproep doet D66-Kamerlid Steven van Weyenberg vandaag op Wereld Kankerdag.

Pensioenfederatie: geen twee boodschappen in 1 plaatje
Nieuwsbericht Pensioenfederatie, 02-02-2018
Op 2 februari heeft minister Koolmees (SZW) een brief over pensioencommunicatie naar de Tweede Kamer gestuurd. De Pensioenfederatie en haar leden willen richting hun deelnemers volstrekt duidelijk zijn over het feit dat de hoogte van het toekomstige pensioen niet zeker is.

Beter inzicht in pensioen

Nieuwsbericht Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, 02-02-2018
Alle mensen die pensioen opbouwen moeten beter gewezen worden op de kans dat de hoogte van het pensioen kan mee- of tegenvallen. Dat vindt minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.Onderzoeksvoorstel pensioencommunicatie

Nederlander is pensioendiscussie beu
Nieuwsbericht Aegon, 02-02-2018
Nederlandse werknemers zijn de discussie over het nieuwe pensioenstelsel beu. Mensen kunnen alle onzekerheid niet meer aan, concludeert Motivaction uit onderzoek dat zij deed voor Aegon.

Vraagtekens bij beleidsbesluit over belastingvrijstelling pensioenlichamen
Nieuwsbericht PWC, 02-02-2018
Pensioenlichamen zijn onder voorwaarden vrijgesteld van Nederlandse vennootschapsbelasting en dividendbelasting. De voorwaarden daarvoor lijken voor buitenlandse pensioenlichamen nogal beperkend te zijn en kunnen zelfs in strijd zijn met het Europees recht.

Dekkingsgraad pensioenfondsen stijgt verder
Persbericht Aon Hewitt, 01-01-2018
De gemiddelde dekkingsgraad van de Nederlandse pensioenfondsen is in januari gestegen van 108% naar 111%. De beleidsdekkingsgraad, die leidend is voor kortingen en indexatie, steeg met één procentpunt van 106% naar 107%. Dat blijkt uit de Pensioenthermometer van Aon Hewitt.

Vooral vermogende ouderen vrijgesteld van woningforfait
Nieuwsbericht CBS, 01-02-2018
Bijna 22 procent van de 4,3 miljoen huishoudens met een eigen woning maakte in 2016 gebruik van de vrijstelling van het eigenwoningforfait. Van de helft van deze huishoudens was de hoofdkostwinner 68 jaar of ouder, het doorsnee vermogen was ruim 93 duizend euro.

Nieuw pensioenstelsel, graag! Maar wel een goed stelsel!

Nieuwsbericht VCP, 30-01-2018
Bij tweederde van de Nederlandse pensioenen dreigen de komende jaren kortingen, blijkt uit cijfers van De Nederlandsche Bank. Een nieuw pensioenstelsel zou volgens DNB-president Knot de oplossing kunnen zijn, zo zei hij in Buitenhof. Volgens de VCP moet dat stelsel kwalitatief wel in orde zijn en speelt ook de wijze waarop wij onze pensioenen waarderen een belangrijke rol bij deze discussie.

Beleidsdekkingsgraad pensioenfondsensector eind december 2017 naar 106,5%
Statistisch Nieuwsbericht DNB, 30-01-2018
De gemiddelde beleidsdekkingsgraad van de Nederlandse pensioenfondsen is aan het eind van 2017 uitgekomen op 106,5%. Over het vierde kwartaal van 2017 steeg deze beleidsdekkingsgraad met 2,0 procentpunt. Over het geheel van 2017 is daarmee de beleidsdekkingsgraad gestegen met 9,0 procentpunt.

Twee derde Nederlanders vreest voor oudedagvoorziening
Nieuwsbericht Mercer, 29-01-2018
Twee op de drie Nederlanders voelt zich onzeker over hun financiële toekomst. Slechts 21% heeft er vertrouwen in dat ze uiteindelijk voldoende voor hun pensioen zullen sparen. Dat blijkt uit onderzoek van adviesbureau Mercer.

Pensioenfondsensector start besprekingen voor IMVO convenant

IMVO convenanten, 25-01-2018
De Nederlandse pensioenfondsensector, de overheid en maatschappelijke organisaties zijn overeengekomen om in de komende maanden te werken aan een convenant. 

'Noodzaak toekomstbestendig pensioenstelsel nog recht overeind'   
Nieuwsbericht VNO-NCW, MKB-Nederland, 25-01-2018
De pensioenfondsen staan er weer iets beter voor. Bij veel fondsen zijn de dekkingsgraden in 2017 gestegen dankzij aantrekkende beurskoersen en een hogere rente. 'Dat betekent echter nog niet dat we al in de groene zone zijn beland', waarschuwen ondernemingsorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland.             

Besluit verbeterde inkoopregels nettopensioen gepubliceerd
Nieuwsbericht VCP, 25-01-2018
Eindelijk is het besluit met verbeterde inkoopregels voor het nettopensioen gepubliceerd in het Staatsblad. De VCP pleit al sinds de introductie van de nettopensioenregeling voor een aanpassing van de inkoopregels.

 
Columns / Webartikelen


Collectief pensioenstelsel verdient een beter toezichtskader
Jelle Mensonides, Jean Frijns, MeJudice, 19-02-2018
Pensioenexperts Mensonides en Frijns houden de eigenschappen van de rekenrente van het huidige Financieel Toetsingskader (FTK) nog eens goed tegen het licht. De huidige FTK-regels hebben geleid tot een ongekend oppotten van pensioengelden. Een beter te verdedigen rekenrente zou de gemiddelde dekkingsgraad kunnen verhogen met 10 tot 20 procentpunten.

Zwaar beroep? Eerder met pensioen!
NOS Radio 1-Journaal, 19-02-2018
Mensen met een zwaar beroep moeten eerder met pensioen kunnen. Dat zegt Gerrit van de Kamp, voorzitter van politievakbond ACP.

Niet lullen maar poetsen: aan de slag met pensioen!
Drs. H.Th. (Mans) Kuipers, Salarisnet.n, 19-02-2018
Wat zou minister Koolmees van Sociale Zaken kunnen zeggen over het muurvaste pensioendossier als hij de kans kreeg: niet lullen maar poetsen – ik wil voor 1 juni 2018 concrete plannen zien!

TPRA: ‘Gemiddelde dekkingsgraad pensioenfondsen naar 111%’

AMweb, 13-02-2018
De beleidsdekkingsgraden van alle pensioenfondsen zijn in het vierde kwartaal met gemiddeld 1,9% gestegen. Hiermee komt de gemiddelde beleidsdekkingsgraad uit op 110,9%, net genoeg om bescheiden indexaties volgens het Nieuw Financieel Toetsingskader (nFTK) mogelijk te maken, zo meldt The Pension Rating Agency (TPRA).

Individuele pensioenpot, de mitsen en maren
Patrick Heisen, Bastiaan Starink, Pensioen Bestuur & Management (PBM) nr. 1 2018, 13-02-2018
Na een lange periode van analyses lijkt een akkoord tussen de centrale sociale partners ver weg. Of en in welke mate het pensioenstelsel hervormd gaat worden is dus nog maar de vraag. Ondertussen zijn de problemen in het huidige stelsel niet opgelost.

Waarom een nieuw pensioenstelsel ook voor jou zo belangrijk is

Marleen de Rooy, NOSop3.nl, 10-02-2018
Ben jij nog mijlenver verwijderd van je pensioengerechtigde leeftijd van 67, 68, 69 of zelfs 70 tegen die tijd? Grote kans dat je bij het woord 'pensioen' al wilde afhaken.

Rating van pensioenregelingen
Michaël Deinema (TPRA) en Adriaan Braat (TPRA), Pensioen Bestuur & Management (PBM) nummer 1 2018, 09-02-2018
The Pension Rating Agency is het eerste ratingbureau van Nederland dat pensioen beoordeelt. Afgelopen zomer werd de officiële rating van de kwaliteit van de regelingen van Nederlandse pensioenfondsen gelanceerd, waarmee het beoordelen van pensioen is begonnen.

Triodos: 'Pensioenfondsen moeten sneller duurzaam beleggen'
Judith Laanen, BNR.nl, 09-02-2018
Duurzaam beleggen moet hoog op de agenda van bedrijven komen. Het bewustzijn is er, concrete acties nog te weinig, vindt Marilou van Golstein Brouwers, bestuursvoorzitter van Triodos Investment Management.

Zzp’er op de korrel van sociale partners in pensioendiscussie
Robert Paling, AMweb, 05-02-2018
Tijdens het flitscongres Regeerakkoord Rutte III, georganiseerd door Aegon, bleek er eensgezindheid op hoofdlijnen. De “goedkope” zzp’er wordt vaak aangewezen als zondebok.

Nederlanders hebben weinig kennis over hun pensioen
Jesse Passchier, Intermediair.nl, 06-02-2018
We weten maar weinig over pensioenen en het pensioenstelsel. Experts raden iedereen aan om hier zo snel mogelijk inzicht in te krijgen.

Piet Klop, PGGM, over beleggingen: “Hoe saaier hoe beter”

Podcast, Rianne Lachmeijer, Duurzaambedrijfsleven.nl, 05-02-2018
Beleggen in water. Slechts weinig pensioenfondsen zetten erop in, omdat de bedragen te laag en de risico’s te hoog zijn. “Van oudsher beleggen wij het liefst in big and boring”, aldus Piet Klop, PGGM, "maar de tijden veranderen."


'Afschaffen doorsneepremie juist nadelig voor jongeren'

Leon Brandsema, Telegraaf.nl, 02-02-2018
De heersende opinie dat de doorsneepremie bij het pensioen nadelig is voor jongeren klopt niet. Dat zegt hoogleraar pensioenrecht Erik Lutjens.

Kritiek op pensioenplan groeit

John Ruben, ED.nl, 02-02-2018
Opinie. In de discussie over een nieuw pensioenstelsel volhardt men echter in individuele pensioenpotten en onduidelijke solidariteitselementen. Maar de kritiek neemt toe. Een reden om nog eens te reageren.
John Ruben is oud-actuaris en gepensioneerd directeur pensioenen van het Philips Pensioenfonds.

Podcast: Arnoud Boot over de toekomst van banken en pensioenen

Paul van Liempt, RTLZ, 02-02-2018
Het huidige financiële systeem is failliet en de schuldenberg wereldwijd dreigt uit de hand te lopen, zegt Arnoud Boot.

De hervorming van een goed pensioenstelsel
Han de Jong, Me Judice, 30-01-2018
Nederland kent internationaal gezien een van de beste pensioenstelsels van de wereld en toch wordt het aanvullende pensioenstelsel grondig op de schop genomen. Het is deze spanning die bij Han de Jong, hoofdeconoom van de ABN AMRO, tot grote verbazing leidt en die hij onder de loep neemt in zijn Bismarck-lezing.

Verschuiving van tweede naar eerste pijler geen panacee
Marcel Lever (CPB), Thomas Michielsen (CPB), Sander Muns (Netspar), Pensioen Bestuur & Management (PBM) nummer 1 2018, 30-01-2018
Zou een verschuiving van de tweede pijler naar de eerste pijler, ofwel een verschuiving van kapitaaldekking naar omslagfinanciering, tot een hoger en stabieler pensioen leiden?

Dat komt later wel? De 3 redenen waarom nú investeren in je pensioen een slim idee is
Business Insider, 29-01-2018
Sparen of beleggen voor de oude dag is slim. Toch? Het blijkt dat gepensioneerden hun opgebouwde spaarpot vaak onaangeroerd laten. Dit volgt uit een recent onderzoek van het BlackRock Retirement Institute.

Geen indexatie op je pensioen? Wie wat spaart, heeft wat
Martijn Klerks, Telegraaf.nl, 27-01-2018
Niet alles is verloren als je pensioenfonds alweer niet indexeert. Hoe jonger je bent, hoe meer het oplevert als je zélf voor pensioenfonds speelt.

Solidariteit en flexibiliteit gaan hand in hand bij pensioenhervorming
Pascal Borsjé en Hans van Meerten, RD.nl, 26-01-2018
Opinie. De sleutel tot een modern pensioenstelsel met meer draagvlak ligt in het creëren van grotere betrokkenheid van deelnemers bij hun pensioenoplossing. Maatwerk zou leidend moeten zijn.

Ons pensioenstelsel is niet zo vreselijk als het lijkt. Maar er zijn genoeg verbeterpunten
HPDeTijd.nl, 26-01-2018
De economie en de pensioenfondsen zitten in de lift, maar werknemers en gepensioneerden lijken daar nog niet de vruchten van te plukken, wanneer we het hebben over pensioen. Tijd voor een andere pensioenaanpak of een revolutie? Volgens Klaartje de Boer, beleidsadviseur Pensioen bij de Vakcentrale voor Professionals en lid van de pensioencommissie van de Sociaal Economische Raad liggen de oorzaken van de pensioenpatstelling een stuk dieper.


 
Parlementaire Informatie


Staatsblad 27

Besluit van 5 februari 2018 tot vaststelling van het tijdstip van inwerkingtreding van de Wet waardeoverdracht klein pensioen

Brief
van minister Koolmees (SZW) aan de Tweede Kamer over de brede koopkracht 2018 waarbij ook specifiek wordt stilgestaan bij de gevolgen voor gepensioneerden, 13-02-2018

Antwoorden
van minister Koolmees (SZW) aan de Tweede Kamer op de Kamervragen van de leden Van Weyenberg en Groothuizen (beiden D66) over "het verplichtgestelde pensioenfonds voor notarissen", 12-02-2018

Antwoorden van staatssecretaris Snel (Fin) op Kamervragen van het lid Omtzigt (CDA) over pensioenen van grensarbeiders uit België, 09-02-2018

Brief van minister Koolmees (SZW) aan de Tweede Kamer over pensioencommunicatie, 02-02-2018
Rapport Onderzoeksvoorstel pensioencommunicatie

Antwoorden van minister Koolmees (SZW) aan de Tweede Kamer op de Kamervragen van het lid Van Weyenberg (D66) over "ontslag uit het verantwoordingsorgaan", 01-02-2018

34870
Regels met betrekking tot de begroting en verantwoording van de kosten van het toezicht van de Autoriteit Financiële Markten en de Nederlandsche Bank en de financiering van de toezichtkosten (Wet bekostiging financieel toezicht 2019), 26-01-2018
nr. 2. Voorstel van Wet
nr. 3. Memorie van Toelichting
nr. 4. Advies Raad van State en nader rapport

Antwoorden van minister Ollongren (BZK) aan de Tweede Kamer  op de vragen van de leden Omtzigt en Geluk-Poortvliet (beiden CDA) over de afschaffing van de ANW-compensatie door het ABP, 25-01-2018

Antwoorden minister Ollongren (BZK) aan de Tweede Kamer op vragen van het lid Van Rooijen (50PLUS) over vervallen van ANW-compensatieregeling bij het ABP, 25-01-2018

 
Boeken

EIB; Koning, M.; Semenov, R.
De vermogensgeneratie : inkomens- en vermogensontwikkeling na pensionering
Amsterdam : EIB, 2018. 85 p.
Verkenning van mogelijke ontwikkelingen van de inkomens- en vermogensposities van de toekomstige generatie ouderen. Hierbij is voor de inkomensontwikkeling in het bijzonder gekeken naar de ontwikkeling van de pensioenen, terwijl in de vermogenssfeer zowel het eigen woningvermogen als het overig financieel vermogen is bekeken. Ten slotte is ook gekeken naar enkele varianten gericht op een uitruil tussen pensioenvermogen en investeringen in de eigen woning. In het rapport wordt geconcludeerd dat de pensioensystematiek zorgt voor een kloof tussen de generaties, waarbij de jongere generaties veel gunstigere perspectieven hebben dan de huidige generatie ouderen.

Netspar; Deeg, D.; Noordt, M. van der; Hoogendijk, E.; Comijs, H.; Huisman, M.
Employability after age 65? : trends over 23 years in life expectancy in good and in poor physical and cognitive health of 65-74-year-olds in the Netherlands
Tilburg : Netspar, 2018. 33 p.
Netspar Industry Series, Design paper, nr. 96
In verband met de veroudering van de bevolking en de noodzaak om de pensioenkosten te beperken, laten veel westerse landen de officiële pensioenleeftijd even snel stijgen als de levensverwachting (LVW) vanaf de leeftijd van 65 jaar. Een onbeantwoorde vraag is of de LVW vanaf 65 jaar in goede gezondheid even snel stijgt als de totale LVW. Dit rapport laat Nederlandse trends in lichamelijk en cognitief (on)gezonde LVW zien over een periode van 23 jaar, voor een leeftijdsgroep die relevant is voor de toekomstige stijging van de officiële pensioenleeftijd, 65-74 jaar.

Monitoringcommissie Code Pensioenfondsen
Verdere stappen zetten : rapportage naleving Code Pensioenfondsen over 2016/2017
Den Haag : MCPF, 2018. 35 p.
Derde rapportage over de naleving van de Code Pensioenfondsen door Nederlandse pensioenfondsen. De naleving van de Code Pensioenfondsen is hoog. Op een aantal belangrijke aspecten zoals diversiteit en zelfevaluatie blijft de sector achter bij de eigen normen. Dat vraagt om verdere stappen. 
 
Inst. voor Ondernemingsrecht; Erasmus School of Law; Erasmus Universiteit; Galle, J. G. C. M.; Boonzaaijer, K. H.; Nobel, M. E.
Inzicht in de Code Pensioenfondsen : naleving boekjaar 2016. Standpunten en ervaringen pensioenfondsbestuurders in 2017 : onderzoek naar de naleving van, standpunten over en ervaringen met de Code Pensioenfondsen in opdracht van de Monitoringcommissie Code Pensioenfondsen
Rotterdam : Erasmus Universiteit, 2018. 208 p.
Onderzoeksrapport naar de naleving van de Code Pensioenfondsen over boekjaar 2016 en naar de standpunten over en ervaringen met de Code Pensioenfondsen van pensioenfonds-bestuurders in 2017. Het onderzoek is verricht in opdracht van de Monitoringcommissie Code Pensioenfondsen. Het onderzoek is gebaseerd op (I) een onderzoek naar de mate van (en toelichting op de) naleving van de Code Pensioenfondsen over het boekjaar 2016 aan de hand van openbaar beschikbare informatie en (II) een meting van de visie op en ervaring met de Code Pensioenfondsen onder pensioenfondsbestuurders door middel van een online enquête.
 
Tijdschriftartikelen
Oude Mulders, J.
Verhoging pensioenleeftijd in internationaal perspectief
Demos, 34 (2018) 2 (feb) p. 8
Hogere pensioenleeftijden en langere arbeidscarrières zijn niet alleen in Nederland een belangrijk maatschappelijk thema. Ook veel andere landen worstelen met de vraag hoe zij de gevolgen van de vergrijzing op de arbeidsmarkt nu en in de toekomst kunnen opvangen. Hoe ver gaat het Nederlandse beleid in vergelijking met dat van andere landen?

Swaak, S.; Groteclaes, J.
Formule voor vergroten van pensioenbewustzijn
Pensioen & Praktijk, (2018) 1 (feb), p. 5-8
Het is niet goed gesteld met het pensioenbewustzijn van de Nederlandse beroepsbevolking. Uit de 'Pensioenmonitor 2016' van Wijzer in Geldzaken blijkt dat slechts 33% van de werknemers denkt op de hoogte te zijn van zijn|haar inkomen na pensionering. De pensioenonwetendheid van Nederlanders is een groeiend probleem. Ondanks verbeterde pensioencommunicatie lijkt het pensioenbewustzijn nauwelijks toe te nemen. Wat is wel dé formule voor het vergroten van dit pensioenbewustzijn?
 
Zijlstra, W.
Experimenteer om pensioendeelnemers te activeren : wet en wetenschap bieden mogelijkheden
Pensioen & Praktijk, (2018) 1 (feb), p. 18-22
Hoe komen we tot meer eigenaarschap van het pensioen bij de deelnemer zelf? Nobelprijs-winnende inzichten uit de gedragswetenschappen bieden aanknopingspunten voor kansrijke communicatie, die we met experimenten academisch verantwoord, maar ook heel praktisch kunnen toetsen. En de Pensioenwet biedt ook ruimte voor experimenten. Toezichthouder AFM is enthousiast over deze aanpak en daagt pensioenuitvoerders, werkgevers en andere spelers in de pensioensector uit hier (verder) mee aan de slag te gaan.
 
Vermeulen, C.; Hoekert, W.
Maatwerk en keuzevrijheid in het arbeidsvoorwaardenpakket : geen wens maar noodzaak
Pensioen & Praktijk, (2018) 1 (feb), p. 23-27
Pensioen vervult in het arbeidsvoorwaardelijke pakket een paternalistische functie: het moet ervoor zorgen dat medewerkers sparen voor de oude dag en zich verzekeren tegen (arbeidsongeschiktheid- en overlijdens)risico's. Traditioneel gebeurt dat in een verregaand gestandaardiseerd product. Standaardisering wordt door maatschappelijke ontwikkelingen steeds minder gepast en gewenst, en door technologische ontwikkelingen steeds minder nodig. Redenen te over dus om na te denken over differentiatie - in pensioen, maar ook in bredere zin in arbeidsvoorwaardelijk beleid. Een belangrijke vraag daarbij is: In hoeverre kan en moet een paternalistisch element op zijn plaats blijven? In dit artikel gaan de auteurs in op die vraag, mede aan de hand van bevindingen uit het tweejaarlijkse medewerkersonderzoek Global Benefits Attitudes Survey (GBAS). 
 
Montizaan, R. M.
Hoe personeelsbeleid kan helpen langer door te werken
Pensioen Magazine, 23 (2018) 2 (feb), p. 21-25
Als gevolg van ontwikkelingen van de laatste jaren ontkomen werknemers, maar ook hun werkgevers, er niet aan dat er langer moet worden doorgewerkt. De vraag is hoe werkgevers hun personeelsbeleid daarop moeten aanpassen.

Kok, L. M.; Lammers, M.; Weel, B. ter; Soest, A. van
Vroegpensioenregelingen voor zware beroepen
Pensioen Magazine, (2017) 2 (feb), p. 26-30
De stijging van de pensioenleeftijd treft personen met een laag inkomen en/of een lage opleiding extra zwaar. Niet alleen is hun inkomen vaak te laag om voor de AOW-leeftijd met pensioen te gaan, maar ook is hun levensverwachting een stuk lager dan die van een goedbetaalde, hoogopgeleide werknemer. Al voordat de AOW-leeftijd werd verhoogd ontvingen zij gemiddeld minder lang AOW, en de verhoging van de AOW-leeftijd versterkt dit alleen maar. Ook worden oudere werknemers in toenemende mate arbeidsongeschikt. De stijgende AOW-leeftijd en de toenemende uitval van oudere werknemers zorgt voor discussie over het pensioenstelsel. Welke oplossingen zijn hiervoor denkbaar?

Meerten, H. van; Zanden, J. J. van
PM Reactie : Wet AVV wel degelijk bruikbaar alternatief
Pensioen Magazine, (2018) 2 (feb), p. 35-37
In Pensioen Magazine van januari jl. geven Emmie Lewin en Emile Soetendal een analyse van het rapport ‘Verplichtstelling van pensioen via de Wet AVV’ van onderzoeksbureau Westerbrink dat in opdracht van Vakbond AVV werd geschreven. In hun analyse destilleren zij vier bevindingen die afwij ken van de conclusies die in het onderzoeksrapport worden getrokken. Ter herinnering, dit rapport stelt dat de Wet AVV een prima alternatief biedt voor het verplicht opleggen van een pensioenregeling aan een hele sector, mits het Toetsingskader AVV wordt aangepast. Hans van Meerten en Emile Soetendal gaan in deze reactie de discussie aan.

Kappelle, H. M. 
De fiscale knop bij pensioenen : kabinet kan pensioenplannen in regeerakkoord alleen via de fiscaliteit realiseren
In: Weekblad Fiscaal Recht, 147 (2018) 7224 (1 feb), p. 132-137
Het regeerakkoord voorziet in een nieuw pensioencontract op basis van een beschikbare-premieregeling met een leeftijdsonafhankelijke voor iedereen gelijke beschikbare premie. De enige manier om dit te realiseren is het afschaffen van de omkeerregel voor alle andere pensioencontracten zoals eindloon, middelloon en beschikbare premie met stijgende staffel. Dat lijkt een majeure ingreep in het huidige stelsel. Er blijft echter nog voldoende ruimte voor sociale partners en pensioenuitvoerders om het nieuwe stelsel conform hun wensen in te richten. De kans op een breed maatschappelijk draagvlak is daarmee nog steeds aanwezig. Maar, als het nodig is, kan het kabinet zelfstandig aan deze fiscale knop draaien. Ook zonder steun van de sociale partners.
 
Europese Informatie

Sustainable Finance: High-Level Expert Group delivers roadmap for greener and cleaner economy
European Commission, 31-01-2018
The European Commission welcomes the final report by its High-Level Expert Group on Sustainable Finance (HLEG), which sets out strategic recommendations for a financial system that supports sustainable investments.