Sociaal-economische raad
6 september 2018
Maandelijkse themabrief met recent verschenen informatie over Arbeidsmarkt en Arbeidsparticipatie
Pers- en Nieuwsberichten
Columns en Webartikelen
Parlementaire Informatie
Boeken
Tijdschriftartikelen
Pers- en Nieuwsberichten

FNV wil meer kansen voor mensen met een arbeidsbeperking
Nieuwsbericht FNV, 5 september 2018.
Sinds de invoering van de Participatiewet zijn de kansen voor werknemers met een arbeidsbeperking dramatisch gedaald. De FNV is ontsteld dat juist deze groep medewerkers, die vanwege het sluiten voor nieuwe instroom in de WSW voorrang zou krijgen, niet duurzaam aan het werk komt. Deze mensen moeten weer wettelijk recht krijgen op toegang tot sociaal ontwikkelbedrijven.

CNV: Help mensen met een arbeidsbeperking aan een volwaardige baan
Nieuwsbericht CNV, 5 september 2018.
CNV-voorzitter Maurice Limmen: ‘Zeker nu het goed gaat met de economie en bedrijven schreeuwen om personeel is er geen enkel excuus meer om mensen met een arbeidsbeperking geen fatsoenlijke kans te bieden op de arbeidsmarkt'.

Invoeren Participatiewet en afsluiten sociale werkvoorziening heeft baankansen Wsw-doelgroep verminderd
Nieuwsbericht SCP, 5 september 2018.
Het kabinet heeft het streven om meer mensen met een arbeidsbeperking aan het werk te krijgen, onder meer door invoering van de Participatiewet. Dit streven is vooralsnog niet gerealiseerd voor de doelgroep-Wsw. Daarbij gaat het om mensen met arbeidsbeperkingen die voorheen onder aangepaste omstandigheden zouden werken in de sociale werkvoorziening, maar die nu vallen onder de Participatiewet. Dit blijkt uit Van sociale werkvoorziening naar Participatiewet. Hoe is het de mensen op de Wsw-wachtlijst vergaan?, een onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). 

Teleurstelling over stagnatie aantal topvrouwen
Nieuwsbericht VNO-NCW, 3 september 2018.
'Teleurstellend', noemt VNO-NCW-voorzitter Hans de Boer de nieuwe cijfers uit de jaarlijkse Female Board Index van hoogleraar Mijntje Lückerath. Daaruit blijkt dat er het afgelopen jaar per saldo geen topvrouwen zijn bijgekomen in het beursgenoteerde bedrijfsleven. Zowel het percentage vrouwelijke bestuurders (6 procent) als vrouwelijke commissarissen (25 procent) nam niet toe. Daarmee blijft het wettelijk streefcijfer van 30 procent vrouwen in de top nog steeds uit zicht.

'Door vergrijzing gaat Nederland stilvallen'
Nieuwsbericht en radiouitzending BNR, 30 augustus 2018.
De 'zilveren tsunami' of de 'grijze klap' wordt het al genoemd. In de zorg en in de transport ondervinden ze er al flink last van: de toenemende vergrijzing van Nederland. 'Dit gaat in een chronisch probleem veranderen', waarschuwt Bert Colijn, econoom bij ING.

Start pilot voor begeleiding kwetsbare jongeren op arbeidsmarkt
Nieuwsbericht MBO-Raad, 29 augustus 2018.
De pilot om de aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt voor kwetsbare jongeren te verbeteren gaat van start. Daartoe zijn circa twintig plannen ingediend bij het ministerie van OCW.

Minister Koolmees geeft eerste voorzet voor plannen leven lang leren
Nieuwsbericht ScienceGuide 28 augustus 2018.
Nienke Meijer wil dat er in de hele samenleving een leercultuur ontstaat. Dat vergt inspanningen van het hoger onderwijs, maar ook van het bedrijfsleven en Den Haag. Bij de jaaropening van Fontys liet minister van Sociale Zaken Wouter Koolmees al iets zien van zijn plannen.

Ouders positief over de kwaliteit van kinderopvang, maar nog altijd kritisch over de kosten
Nieuwsbericht SCP, 28 augustus 2018.
Dit blijkt uit Kijk op kinderopvang. Hoe ouders denken over de betaalbaarheid, toegankelijkheid en kwaliteit van kinderopvang, een onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Dit onderzoek brengt in kaart hoe ouders over de kinderopvang denken, wat hun ervaringen zijn en welke keuzes zij maken. Er wordt hierbij gekeken naar de betaalbaarheid, toegankelijkheid en kwaliteit van opvang. Ook is informatie verzameld over de manier waarop arbeid en zorg combineren en hoe zij dit ervaren.

Meer gezinsmigranten aan het werk
Nieuwsbericht CBS, 24 augustus 2018.
Ruim 40% van de gezinsmigranten van 20 jaar of ouder die in 2015 naar Nederland kwamen en na een jaar nog in het land waren, verdiende het voornaamste deel van hun inkomen als werknemer of zelfstandige. In 2004 was dit nog 33%. Gezinsmigranten uit EU-landen hebben na een jaar in Nederland vaker werk dan gezinsmigranten van buiten de EU.

'De vrouw moet verleid worden'
Nieuwsbericht en podcast BNR, 23 augustus 2018.
Werkgevers moeten vrouwen 'verleiden' om meer uren te gaan werken. Zo kan een deel van de honderdduizenden vacatures die openstaan worden opgevuld, zegt uitkeringsinstantie UWV.

Eenvijfde van alle werkenden wisselt van baan en groei is 4,1%
Nieuwsbericht ANP, 22 augustus 2018.
De stijging in werkgelegenheid in het Nederlandse MKB blijft aanhouden. In het tweede kwartaal van 2018 is een groei in werkgelegenheid van 4,1% waargenomen ten opzichte van het voorafgaande jaar. Alle provincies laten groei zien, waarbij met name Noord Brabant en Flevoland bovengemiddeld groeien.

Vacatures steeds moeilijker te vervullen
Nieuwsbericht UWV, 21 augustus 2018.
Ruim vier op de tien werkgevers verwachten dat het moeilijker wordt om vacatures te vervullen. Van deze bedrijven denkt 60% dat dit tot hogere werkdruk bij het huidige personeel leidt. In het onderwijs en de zorg is dit percentage nog hoger. Dit blijkt uit een onderzoek van UWV naar moeilijk vervulbare vacatures onder ruim 6.700 bedrijven.

Oplopend personeelstekort bij bedrijven
Nieuwsbericht CBS, 16 augustus 2018
Ondernemers in het niet-financiële bedrijfsleven ondervinden in toenemende mate belemmeringen als gevolg van een tekort aan arbeidskrachten. Aan het begin van het derde kwartaal van dit jaar werd 25% van de ondernemers hierdoor belemmerd bij hun bedrijfsactiviteiten, in de bouwsector meldde 39% van de ondernemers personeelstekorten. Dit melden het CBS, de Kamer van Koophandel, EIB, MKB-Nederland en VNO-NCW op grond van de Conjunctuurenquête Nederland (COEN).

Meer werkenden in juli, behalve onder jongeren
Nieuwsbericht CBS, 16 augustus 2018
Het aantal 15- tot 75-jarigen met betaald werk is de afgelopen drie maanden met gemiddeld 17.000 per maand toegenomen. Dit waren er in juli bijna 8,8 miljoen. Er zijn vooral meer 25-plussers aan het werk.

Aantal 55+ freelancers nu al met meer dan 10% gestegen in 2018
Nieuwsbericht FNV Zelfstandigen, 15 augustus 2018.
Het aantal freelancers van 55 jaar en ouder is het afgelopen half jaar met maar liefst 11,5% gestegen, in vergelijking met 2017. Gemiddeld steeg het totaal aantal freelancers met twee procent. Dat blijkt uit de halfjaarmonitor van HR-dienstverlener Tentoo, betreffende ruim 15.000 freelancers en flexwerkers.

Women at work: werkende vrouwen onder de loep
Nieuwsbericht Rabobank, 14 augustus 2018.
Nederlandse vrouwen nemen internationaal gezien een bijzondere plek in op de arbeidsmarkt: ze hebben weliswaar vaak een baan, maar werken daarin bijzonder weinig uren. Dat heeft direct zijn weerslag op het aantal vrouwen dat topposities bekleedt.

Aantal openstaande vacatures stijgt verder, krapte neemt toe
Nieuwsbericht RTL Nieuws, 14 augustus 2018.
De arbeidsmarkt wordt krapper en krapper. Het aantal openstaande vacatures was afgelopen kwartaal zelfs een stukje hoger dan voor de crisis, eind 2007. Meer mensen krijgen dan ook een vaste baan aangeboden.

Helft werkgevers besteedt te weinig aan opleiding van medewerkers
Nieuwsbericht Personeelsnet, 9 augustus 2018.
Van de hoogopgeleide medewerkers vindt 89% het belangrijk om zichzelf te ontwikkelen met trainingen en opleidingen. Iets meer dan de helft (56%) van de medewerkers heeft sinds 2017 daadwerkelijk een training gevolgd.

Stijging inkomen tweeverdiener, daling bij eenverdiener
Nieuwsbericht CBS, 8 augustus 2018.
Tussen 2006 en 2016 is het gemiddelde besteedbare inkomen van tweeverdieners gestegen, terwijl het voor eenverdieners met partner en eventueel gezin in diezelfde periode afnam.

'Laagopgeleide eerder met pensioen? Slechts 50% van de laagopgeleide ouderen werkt überhaupt!'
Nieuwsbericht en radiouitzending NPO Radio1, 1 augustus 2018.
We moeten steeds langer werken. Het deel dat we met pensioen zijn wordt steeds kleiner. Na economen maken nu ook demografen zich zorgen over deze ontwikkeling.

13.000 jongeren na de zomer aan slag binnen maatschappelijke diensttijd
Nieuwsbericht Rijksoverheid, 27 juli 2018.
Zo’n 13.000 jongeren gaan na de zomer aan de slag in het kader van de maatschappelijke diensttijd. In de afgelopen maanden konden organisaties hun plannen indienen en daaruit zijn 38 projecten gekozen die vanaf medio september van start gaan.

Kabinet vraagt SER advies over ontplooiingskansen voor jongeren
Nieuwsbericht SER, 26 juli 2018.
Het kabinet heeft de Sociaal-Economische Raad (SER) om advies gevraagd of jongeren voldoende zijn toegerust om zich te kunnen ontplooien en om een zelfstandig bestaan op te bouwen. Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) heeft daarbij speciaal verzocht dat de SER gebruik maakt van de kennis en kunde van het SER Jongerenplatform.

UWV publiceert nieuwe kwartaalrapportages banenafspraak en beschut werk
Nieuwsbericht UWV, 25 juli 2018.
Uit de vandaag verschenen kwartaalrapportages banenafspraak en beschut werk van UWV blijkt dat werkgevers extra banen via een regulier dienstverband en via een uitzendcontract of detachering hebben gerealiseerd in het kader van de banenafspraak.

Kabinet reageert op SER verkenning over combinatiebanen
Nieuwsbericht SER, 24 juli 2018.
Het kabinet heeft instemmend gereageerd op de SER-verkenning ‘De vele kanten van banen combineren’. “Het is goed dat de SER meer inzicht heeft gegeven in het fenomeen combinatiebanen”, schrijft minister Koolmees (SZW). Hij onderschrijft de conclusie dat mensen banen combineren vanuit verschillende motieven en dat ze daarom ook verschillende ervaringen hebben. ‘Dit maakt één aanpak dan ook lastig’, constateert het kabinet.

Werkgevers investeren te weinig in flexwerkers
Nieuwsbericht en uitzending BNR, 24 juli 2018.
Bedrijven worden steeds afhankelijker van flexibele krachten, maar investeren er nauwelijks in. Hierdoor lopen flexwerkers een achterstand op, wat weer nadelig is voor de werkgevers. Volgens Andries de Grip, hoogleraar economie aan de Universiteit Maastricht en directeur van het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt, het ROA, zijn er wel oplossingen te bedenken. Lees het volledige onderzoeksrapport van het ROA.

Meer dan de helft van de managers werkt regelmatig over
Nieuwsbericht CBS, 24 juli 2018.
In 2017 gaf 29 procent van alle werknemers aan regelmatig over te werken. Van de managers werkt 56 procent regelmatig over, waarmee deze beroepsgroep het vaakst overuren maakt. Zeven op de tien werknemers werkten soms of helemaal niet over.

Hoogleraar Paul de Beer: 'Een leven lang leren klinkt als straf'
Nieuwsbericht en podcast RTLZ, 20 juli 2018.
Interview met Paul de Beer (Hoogleraar Arbeidsverhoudingen aan de Universiteit van Amsterdam) en Paul van Liempt. Paul de Beer doet sinds begin dit jaar onderzoek naar de waarde die we hechten aan werk in een veranderende arbeidsmarkt.

'Vijftigplussers zijn een verrijking voor bedrijven'
Nieuwsbericht en radio-uitzending NOS, 20 juli 2018.
Radio-uitzending over discriminatie van ouderen op de arbeidsmarkt.

Eerste resultaten gebruik Scholingsvoucher en Brug-WW
Nieuwsbericht Panteia, 19 juli 2018.
Met de inzet van zowel de Scholingsvoucher als de Brug-WW wil het ministerie van SZW mismatch zoveel mogelijk beperken en langdurige werkloosheid voorkomen. Panteia voerde een tussentijdse evaluatie uit naar de resultaten en doeltreffendheid van beide regelingen.

Bescherm werknemers tegen willekeur bij ontslagprocedures
Nieuwsbericht CNV, 19 juli 2018.
Reactie op het het nieuws dat het UWV ontslagaanvragen van werkgevers veelal niet controleert en werknemers niet hoort. De Inspectie SZW concludeert dat er bij ontslagprocedures nauwelijks naar werknemers geluisterd wordt. Het UWV gaat vrijwel uitsluitend af op informatie van de werkgever en controleert deze niet.

 
Columns en Webartikelen

Participatiewet voorlopig funest voor Wsw-wachtlijsters
Webartikel Binnenlands Bestuur, 5 september 2018.
De invoering van de Participatiewet heeft nog weinig goeds opgebracht voor de Wsw-doelgroep, concludeert het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). Die doelgroep komt sinds 2015 zelfs moeilijker aan een baan, weet die minder lang vast te houden en heeft vaker een uitkering.

De crisis van de arbeidsmarkt : de vijf van Eijff
Webartikel Universiteit van Tilburg, 30 augustus 2018.
In de bouw, de zorg en het onderwijs is het personeel niet aan te slepen. Kan het tekort aan werknemers volgens topeconoom Sylvester Eijffinger zorgen voor een nieuwe crisis?

Voor succes in de 21e eeuw moet je jezelf steeds opnieuw uitvinden
Toespraak minister Koolmees (SZW) 27 augustus 2018.
Minister Koolmees (SZW) gaf op 27 augustus 2018 een toespraak bij de jaaropening van Fontys Hogescholen in Eindhoven. Hij ging in op de de vraag hoe je je kunt voorbereiden op een toekomst die nog onbekend is.

Gezond verstand
Column ABU; Patricia Honcoop, 16 augustus 2018.
Het CBS bracht recent verschillende publicaties uit over de huidige stand van zaken op de Nederlandse arbeidsmarkt. Het viel de auteur op dat het aantal werknemers met vast werk nu al twee kwartalen op rij sterker groeit dan het aantal flexwerkers.

Klimaatakkoord
Column SER; Mariëtte Hamer, augustus 2018.
In het Klimaatakkoord presenteren we hoe we in 2030 bijna de helft minder CO2 uitstoten. Er zijn veel voorstellen gekomen. Maar zonder de juiste en voldoende mensen lukt het niet om deze plannen tot uitvoer te brengen.

What's in it for me?
Column ABU; Milèn van Boldrik, 9 augustus 2018.
Over de positieve kant van arbeidsmigratie.

Trots en met rechte rug de zomer in
Column CNV-voorziiter Maurice van Limmen, 23 juli 2018.
Terugblik op het afgelopen jaar waaronder het arbeidsmarktbeleid van de regering.

Een etnisch diverse werkomgeving leidt niet altijd tot meer tolerantie
Webartikel Claartje Thijs, Me Judice 17 juli 2018.
Voorkeur voor de eigen groep verhoogt de kans op discriminatie. Op de werkvloer ben je gedwongen om samen te werken, maar er dreigt ook concurrentie. Wat voor invloed heeft de diversiteit van de werkvloer op de voorkeur voor de eigen groep, en dus discriminatie?

 
Parlementaire Informatie

Minister Koolmees (SZW) zendt de Tweede Kamer de antwoorden op de Kamervragen van het lid Slootweg (CDA) over het bericht 'Koolmees: Ondernemers flexibel genoeg om in te spelen op klimmende AOW-leeftijd', 17 augustus 2018.

Kamerbrief onderzoek stage na opleiding, 19 juli 2018.

 
Boeken

ING Economisch Bureau; Klok, M., Beloning zelfstandigen stijgt sneller : zelfstandigen profiteren nu sterker van economische groei dan werknemers
Amsterdam : ING Economisch Bureau, 2018. 14 p.
Het onderzoek kijkt met een conjuncturele blik wat de flexibilisering op de arbeidsmarkt teweeg heeft gebracht. Hoe kwamen zelfstandigen en werknemers de crisis door en hoe zijn ze er nu weer uit gekomen? Hoe verschillend ontwikkelt de beloning van zelfstandigen en werknemers zich nu de arbeidsmarkt krapper aan het worden is? Daarbij wordt gekeken naar de totale beloning (inclusief premies voor sociale verzekeringen en pensioenpremies) die naar de twee groepen gaat en per periode, in hoeverre de werkgelegenheid, de lengte van de werkweek en de beloning per gewerkt uur zich anders ontwikkelen. Uit het onderzoek blijkt dat de beloning van zelfstandigen sneller stijgt dan van werknemers. Zelfstandigen profiteren eerder en sterker van de economische groei en de daarmee samenhangende krapte op de arbeidsmarkt.

Panteia, Effectiviteit van de Brug-WW en scholingsvouchers : tussenrapportage 2018
Zoetermeer : Panteia, 2018. 89 p.
De aankondiging in 2015 over de voortgang van de sectorplannen was voor de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) reden om een breder pakket aan maatregelen gericht op het voorkomen en beperken van werkloosheid in te zetten. Dit pakket omvatten onder meer een uitbreiding van de Brug-WW buiten de sectorplannen en de invoering van scholingsvouchers. Panteia voerde een tussentijdse evaluatie uit naar de resultaten en doeltreffendheid van beide regelingen. De tijdelijke regeling Scholingsvoucher bood werkzoekenden met of zonder baan (incl. zzp-ers) de mogelijkheid om de directe kosten voor scholing naar een kansberoep te vergoeden. De tijdelijke regeling Brug-WW houdt in dat de werknemer, die bij een nieuwe werkgever om- of bijscholing nodig heeft om zijn/haar nieuwe functie goed te kunnen uitoefenen, een WW-uitkering ontvangt over de uren waarin hij/zij scholing volgt.

EESC; Inst. for Market Economics, Skills mismatches an impediment to the competitiveness of EU businesses
Brussel : EU, 2018. 81 p.
Een mismatch aan vaardigheden wordt gezien als een factor die de potentiële economische groei aantast en vereist concrete beleidsmaatregelen, zowel op Europees als op nationaal niveau. Dit rapport bevat een studie naar de mismatch aan skills in de Europese Unie (EU) en hun effect op het concurrentievermogen van EU-bedrijven. Het bevat een uitgebreid overzicht van bestaande literatuur over dit onderwerp en schetst enkele van de belangrijkste conclusies met betrekking tot de relatie tussen verkeerde skills mismatches en onderwijs, persoonlijke en gezamenlijke productiviteit, arbeidsmarktdynamiek en -resultaten, innovatiecapaciteit en concurrentievermogen. De studie omvat ook de resultaten van een specifiek onderzoek dat is opgezet om meer inzicht te krijgen in de oorzaken en gevolgen van mismatches vanuit het oogpunt van bedrijven.

ROA; Künn-Nelen, A.; [et al.], Leren onder werkenden met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt
Maastricht : ROA, 2018. 94 p.
ROA-R-2018/5
Verschillende groepen werkenden hebben geen sterke positie op de arbeidsmarkt. Dat maakt hun duurzame inzetbaarheid kwetsbaar. Voor deze duurzame inzetbaarheid is het erg belangrijk dat deze mensen hun competenties op peil en up-to-date houden door te blijven leren (leven lang leren). In dit rapport staat het werkgerelateerde leren van werkenden met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt centraal. In het bijzonder gaat het in op vier groepen, die om uiteenlopende redenen, een precaire positie hebben als het gaat om het deelnemen aan of het toegang krijgen tot leeractiviteiten: 55-66 jarigen; laagopgeleiden; werknemers met een tijdelijk contract; zelfstandigen.

ETUI; Theodoropoulou, Th., Drifting into labour market insecurity? : labour market reforms in Europe after 2010
Brussel : ETUI, 2018. 35 p.
Working Paper, nr. 2018.03
Dit werkdocument onderzoekt de impact van de versterkte druk op de overheidsuitgaven (fiscale bezuinigingen) op het EU-arbeidsmarktbeleid. Aan de hand van casestudies onderzoekt het rapport: de mate van verandering in het niveau van de werkloosheidsuitkeringen en het werkloosheidsbeleid; het effect hiervan op groepen werknemers; en of er verschuivingen hebben plaatsgevonden in het activeringsbeleid. De paper geeft een overzicht van de ontwikkelingen op de arbeidsmarkten na 2010 in elf landen (Griekenland, Italië, Frankrijk, Duitsland, Nederland, Zweden, Groot-Brittannië, Ierland, Tsjechië, Slowakije, Slovenië) en behandelt brede vragen van welvaartsveranderingen onder sobere omstandigheden.

World Bank, World development report 2019 : the changing nature of work
Washington : World Bank, 2018. 128 p.
Jaarrapport van de Wereldbank over de invloed van de technologische vooruitgang op arbeid. Hoewel technologie de algehele levensstandaard verbetert, kan het proces storend werken. Een nieuw sociaal contract is nodig om de overgang te vergemakkelijken en te waken tegen toenemende ongelijkheid. Als eerste prioriteit zijn aanzienlijke investeringen in menselijk kapitaal nodig. Als werknemers concurrerend willen blijven ten opzichte van machines, moeten ze in staat zijn om bestaande vaardigheden bij te schaven of vanaf het begin beter te worden opgeleid. Om investeringen in menselijk kapitaal te meten heeft de Wereldbank de Human Capital Index ontwikkeld. Daarnaast vereist de veranderende aard van het werk een modernisering van de systemen voor sociale bescherming.

ESVLA; Mandl, I.; Biletta, I., Overview of new forms of employment 2018 update
Luxemburg : EU, 2018. 26 p.
In heel Europa komen nieuwe vormen van werkgelegenheid naar voren die aanzienlijk verschillen van traditionele banen. Sommige van deze vormen van werkgelegenheid veranderen de relatie tussen werkgever en werknemer, terwijl anderen de werkorganisatie en werkpatronen veranderen. Ze hebben vaak betrekking op andere locaties dan de gebruikelijke locatie van de werkgever en / of op uitgebreid gebruik van informatie- en communicatietechnologie. Dit rapport gaat in op negen nieuwe arbeidsvormen die sinds het jaar 2000 steeds belangrijker worden in Europa: strategisch delen van werknemers; delen van werk; interim management; tijdelijk werk; op ict gebaseerd mobiel werk; werk op basis van vouchers; portfolio werk; platformwerk; samenwerkende zelfstandigen. Alle besproken vormen zijn gericht op het vergroten van de flexibiliteit voor werkgevers en / of werknemers. Sommige kunnen zowel werkgevers als werknemers ten goede komen, maar in een paar gevallen zijn er zorgen over hun impact op de arbeidsomstandigheden en de arbeidsmarkt. Het rapport benadrukt de noodzaak van bewustwording van potentiële problemen en van vangnetten voor werknemers.

SCP; Roeters, A.; Bucx, F., Kijk op kinderopvang : hoe ouders denken over de betaalbaarheid, toegankelijkheid en kwaliteit van kinderopvang
Den Haag : SCP, 2018. 181 p.
SCP-publicatie, nr. 2018-21
Dit onderzoek brengt in kaart hoe ouders over de kinderopvang denken, wat hun ervaringen zijn en welke keuzes zij maken. Er wordt hierbij gekeken naar de betaalbaarheid, toegankelijkheid en kwaliteit van opvang. Ook is informatie verzameld over de manier waarop arbeid en zorg combineren en hoe zij dit ervaren.

VNG; NSOB; Erasmus Universiteit.; [et al.], Werkende samenwerking : handelingsopties van gemeenten voor het versterken van regionale economie en arbeidsmarkt : jaarbericht 2018
Den Haag : VNG, 2018. 254 p.
Onderzoeksrapport van de Nederlandse School voor het Openbaar Bestuur (NSOB) en de Erasmus Universiteit over de regionale samenwerking op het gebied van de arbeidsmarkt. Een belangrijk deel van het onderzoeksrapport bestaat uit praktijkervaringen van samenwerkende gemeenten. Op basis van deze praktijkervaringen en een literatuurstudie formuleren de onderzoekers een aantal lessen voor de toekomst alsmede een routekaart voor regionale samenwerking.

ILO; Comyn, P.; Brewer, L., Does work-based learning facilitate transitions to decent work?
Geneve : ILO, 2018. 34 p.
Employment Working Paper, nr. 242
In de huidige mondiale context van complexe economische uitdagingen zijn vaardigheden en inzetbaarheid een belangrijke prioriteit geworden voor beleidsmakers. In deze context is de behoefte aan effectievere, op werk gebaseerde leerpraktijken steeds belangrijker geworden. De paper onderzoekt de verschillende vormen van op werk gebaseerd leren en inventariseert beschikbare gegevens over de impact van de arbeidsmarkt op dergelijke systemen, waar ze bestaan. De paper beschouwt gestructureerd leerlingwezen, stages, traineeships en andere programma's die een werkgebaseerde leercomponent bevatten. De paper vindt bewijs van de positieve effecten van formeel gestructureerd, op het werk gebaseerd leren, en meent dat toekomstige inspanningen de betrokkenheid van bedrijven in de particuliere sector bij het creëren en uitbreiden van dergelijke gestructureerde kansen voor jongeren moeten stimuleren.

Min. EZK; Min OC en W; Min. SZW, Rapportage nationaal techniekpact 2020 : de tussenstand in 2018
Den Haag : [Min. EZK], 2018. 29 p.
Jaarlijkse voortgangsrapportage van het Nationaal Techniekpact 2020, die een doorkijk geeft in de uitvoering van de 12 doelen. De voortgangsrapportage bevat een groot aantal voorbeelden van inhoudelijke activiteiten die door de partners van het Techniekpact zijn uitgevoerd, landelijk en regionaal.

Min. EZK; Min OC en W; Min. SZW, Techniekpact monitor : highlights 2018
Den Haag : [Min. EZK], 2018. 12 p.
Highlights van de Techniekpactmonitor met een update van de cijfers over techniek. Hoe staat het ervoor met keuze voor techniek in het onderwijs? Wat is de behoefte van de arbeidsmarkt? In het kort zien we de volgende resultaten: in het onderwijs lijken veel trends te stabiliseren. Het aandeel leerlingen dat kiest voor een bètatechnische richting in vmbo-gl/tl, havo/vwo en hoger onderwijs stabiliseert de laatste jaren na toename. Bij vmbo-bb/kb stabiliseert het aandeel de laatste jaren juist na afname. De vraag op de arbeidsmarkt neemt toe. Het aantal technische en ICT vacatures is afgelopen 2 jaar gestegen. De helft van de ICT vacatures zijn moeilijk vervulbaar.

Min. EZK; Min OC en W; Min. SZW, Nationaal techniekpact : focus en versnellen
Den Haag : [Min. EZK], 2018. 26 p.
Rapport over de inzet 2018-2020 van het Nationaal Techniekpact.

UWV, Moeilijk vervulbare vacatures : oorzaken en gevolgen voor werkgevers
Amsterdam : UWV, 2018. 10 p.
Onderzoek van UWV naar moeilijk vervulbare vacatures onder ruim 6.700 bedrijven. Uit de enquête blijkt dat 40% van de vacatures moeilijk vervulbaar is. Dit is een stijging ten opzichte van vorig jaar, toen nog een derde van de vacatures lastig in te vullen was. De wervingsproblemen zijn het grootst voor ICT-beroepen (70%) en technische beroepen (64%). In de zorg en het onderwijs geldt dit voor de helft van de vacatures. Voor bedrijfseconomische, administratieve of creatieve functies vinden werkgevers makkelijker personeel.

Rabobank; Baarsma, B.; Vrieselaar, N., Acht redenen waarom de lonen achterblijven
[Utrecht] : Rabobank, 2018. 5 p.
Themabericht, 27 augustus 2018
De lonen stijgen minder hard dan de sterke daling van de werkloosheid doet vermoeden. Het werkloosheidspercentage is wellicht een minder goede indicator van krapte op de arbeidsmarkt dan voorheen. In het artikel worden acht redenen gegeven voor de achterblijvende lonen, die ervoor zorgen dat Rutte III er rekening mee moet houden dat de lonen minder hard stijgen dan geraamd. Zonder noemenswaardige loongroei hoeven Nederlanders niet op fraaie koopkrachtplaatjes te rekenen. Door het verkleinen van de wig en het aantrekkelijker maken van het vaste contract kan het kabinet loongroei stimuleren en koopkracht verbeteren.

OECD, International migration outlook 2018
Parijs : OECD, 2018. 407 p.
De 2018 editie van international migration outlook analyseert recente ontwikkelingen in migratiebewegingen en beleid in OECD-landen en enkele niet-lidstaten, en kijkt naar de ontwikkeling van de arbeidsmarktresultaten van immigranten in OECD-landen, met een focus op de kwaliteit van banen van migranten en op de secties en beroepen waarin ze geconcentreerd zijn. Het bevat twee speciale hoofdstukken over de bijdrage van recente vluchtelingenstromen aan de beroepsbevolking en over de illegale tewerkstelling van buitenlandse werknemers. Het bevat ook landennotities en een statistische bijlage.

 
Tijdschriftartikelen

Heeft u interesse in een tijdschriftartikel? Vraag een kopie aan bij de bibliotheek van de SER, bidoc@ser.nl


Dekker, F., New deal jeugdwerkloosheid : sterker door samenwerking
In: Sociaal Bestek, 80 (2018) 4 (zomer), p. 38-40
De jeugdwerkloosheid in ons land is bijzonder laag. Het aantal jonge mensen zonder baan is lager dan voor de economische crisis van 2008. En toch dreigen sommige jongeren tussen wal en schip te raken. Dit is een belangrijke reden voor de oprichting van het platform Jongeren, Werk en Hoop. In dit artikel worden de eerste resultaten gepresenteerd. 
 
Brouwer, P.; Verhoeven, J.; Wilthagen, T., Geen uitkeringen meer : van sociale naar participatiezekerheid : werk voor iedereen
In: Sociaal Bestek, 80 (2018) 4 (zomer), p. 45-47
Zo'n 1,5 miljoen mensen ontvangen in Nederland een uitkering vanwege werkloosheid of arbeidsongeschiktheid: 17% van de beroepsbevolking. De auteurs stellen voor om de uitkeringen af te schaffen. Ook de mensen die nu een uitkering ontvangen, gunnen zij namelijk werk. Als dat niet lukt op de reguliere arbeidsmarkt, dan moeten we een parallelle arbeidsmarkt creëren. 
 
Brakel, K. van, Meer banen erbij, andere beroepen
In: Sociaal Bestek, 80 (2018) 4 (zomer), p. 48-49
Het aantal banen in Nederland stijgt tot 10,5 miljoen. Dit blijkt uit de UWV Arbeidsmarktprognose 2018-2019. In bijna alle sectoren voorziet UWV een groei van het aantal banen, met als grote
uitzondering de financiële dienstverlening. Toch zijn er ook in deze sector vacatures, zij het in andere beroepen dan voorheen. 
 
Dagevos, J.; Huijnk, W.; Maliepaard, M.; Miltenburg, E., De integratie van Syriërs heeft nog een lange weg te gaan : onderzoek naar de eerste jaren van statushouders
In: Sociaal Bestek, 80 (2018) 4 (zomer), p. 50-51
De sterke instroom van vluchtelingen in de periode van 2014 tot 2016 stelde ons land voor een groot integratievraagstuk . Het rapport 'Syriërs in Nederland' schetst een beeld van de eerste jaren van Syrische statushouders van vijftien jaar en ouder. Wat hebben ze voor hun komst naar Nederland meegemaakt? Hoe is de groep samengesteld en in hoeverre participeren ze al? 
 
Bennink, T., Lieke van Velzen, medewerker HR : ik ben sneller volwassen geworden
SERmagazine, 58 (2018) 7/8 (jul/aug), p. 20-21
In dit artikel een interview met Lieke van Velzen (26). Ze wilde graag binnenhuisarchitecte worden, maar stilstaand water gooide tien jaar geleden roet in het eten. Ze liep een hoge dwarslaesie op. Nu werkt ze bij het AMC in Amsterdam en start ze binnenkort met een opleiding tot office manager.

Bureau, M. C.; Dieuaide, P., Institutional change and transformations in labour and employment standards : an analysis of 'grey zones'
In: Transfer, 24 (2018) 3 (aug), p. 261-277
Het concept van 'grijze zones' kan nuttig zijn om de recente veranderingen op de arbeidsmarkt te analyseren. Het gaat verder dan de dualistische benaderingen van de contrasten tussen werk in loondienst en als zelfstandige, insiders en buitenstaanders, formeel en informeel werk. Het biedt zichtbaarheid van de decoherentie tussen de instituties die verband houden met de status van de werknemer de feitelijke werkmethoden, en de gelaagdheid van verschillende soorten regelgeving. De benadering met 'grijze zones' biedt een analytisch raamwerk voor het begrijpen van een grote verscheidenheid aan situaties en het bestuderen van verschillende processen van institutionele verandering, waardoor de actoren van deze verandering hun rechtmatige plaats krijgen. Hoewel 'grijze zones' vaak gebieden zijn waar wetten afwezig of zwak zijn, kunnen ze via deze actoren ook zorgen voor het ontstaan van nieuwe instituties.
 
Dieuaide, P., Grey zones and triangulation of the employment relationship in globalisation : a business policy approach
In: Transfer, 24 (2018) 3 (aug), p. 297-315
Dit artikel bespreekt de veranderingen in arbeidsrelaties als gevolg van globalisering en met name grijze gebieden in arbeidsverhoudingen. Het artikel laat zien dat in het bestaan van grijze gebieden in de arbeidsrelaties niet zozeer een verwatering van afhankelijkheidsrelaties reflecteert maar eerder een verschuiving naar nieuwe dimensies en uitingen. 
 
Giraud, O.; Lechevalier, A., The grey zone and labour market dynamics in Germany : new regulations and new ways of using employment categories. Self-employment and traineeships
In: Transfer, 24 (2018) 3 (aug), p. 317-336
In dit artikel wordt het begrip 'grijze zone' gedefinieerd als de proliferatie van categorieën van werkgelegenheid en de toenemende dissonantie tussen die categorieën en de realiteit van de arbeidsmarkt. Tegen de achtergrond van de verzwakking van de standaard arbeidsverhouding en voorbijgaand aan het dualisme van de arbeidsmarkt, zijn er drie processen waarbij de werkgelegenheidsnorm wordt gedifferentieerd: de institutionalisering van nieuwe werkgelegenheidscategorieën door overheidsinstanties, de invloed van collectieve normen op het opstellen van werkcategorieën door georganiseerde groepen zoals vakbonden en werkgeversorganisaties, en het gebruik van die normen door sociale actoren zoals bedrijven. Dit artikel beschrijft eerst de ontwikkeling van de Duitse arbeidsmarkt in de afgelopen 20 jaar. Vervolgens wordt ingegaan op de dynamiek van de grijze werkzones in Duitsland door gebruik te maken van twee benaderingen delen - zelfstandig ondernemerschap en stages - en door de drie differentiatiemechanismen te onderscheiden. 
 
Vos, M. De, Toekomst van arbeid, toekomst van arbeidsrecht
Arbeidsrechtelijke Annotaties, 12 (2018) 2, p. 3-36
De wereld van werk is in de greep van een revolutie die algemeen doorgaat voor 'Werk 4.0'. Ze wordt omschreven als de grootste omwenteling voor arbeid sinds de eerste industriële revolutie. Er gaat geen week voorbij of een nieuwe studie kondigt de grootschalige verdwijning, verandering of vernieuwing van arbeid, arbeidsorganisatie en arbeidsrelaties aan. Maar wat betekenen al deze voorspelde veranderingen voor de juridische organisatie van de arbeid? Als de toekomst van arbeid verandert, wat wordt dan de toekomst van arbeidsregulering? Aan deze kernvraag poogt dit artikel een aanzet te geven. De auteur vertrekt van de grote trendverschuivingen in de wereld van arbeid om hypotheses te formuleren over de toekomst van arbeidsrecht in de brede zin. 
 
Botje, H. E., Een leven lang leren is vooral weggelegd voor hoogopgeleiden : de bijscholingskloof, carrièrecursussen
In: Vrij Nederland, 79 (2018), p. 10-13
Willen we tot aan ons AOW productief blijven werken, dan moeten we een leven lang leren, vindt het kabinet. Maar dat blijft bij mooie woorden: hoogopgeleiden zorgen voor zichzelf, de rest moet het maar uitzoeken en de kloof wordt groter.
Special Een leven lang leren. 
 
Kolkhuis Tanke, I., Veranderend perspectief op leren : interview met Jeroen Busscher
In: Opleiding & Ontwikkeling, 31 (2018) 3 (sep), p. 8-11
'Gebrek aan lerend vermogen zou zomaar het analfabetisme van de 21ste eeuw kunnen worden', stelt Jeroen Busscher. Lerend vermogen een must is voor medewerkers om mee te blijven groeien in de hedendaagse maatschappij. In het interview legt Jeroen Busscher uit dat leren in de 21ste eeuw steeds meer betekent om aan een beter zelf te werken. In deze snel veranderende tijd moeten mensen niet alleen leren om mee te blijven veranderen; ze moeten zich ook steeds afvragen wat maakt dat ze unieke waarde kunnen blijven toevoegen. 
 
Jongejan, J.; Goorbergh, A. van den, De toekomst van arbeid is een keuze
In: LoopbaanVisie, (2018) (aug), p. 6-10
De grootste vraag voor de toekomst van arbeid ligt niet in arbeid zelf, maar zullen domeinen, lees overheden, rondom arbeid zich voldoende aanpassen aan de nieuwe arbeid? Niet mee (mogen) doen en robotisering verorzaken misschien nog meer tweedeling?
Deze vragen worden in dit artikel onderzocht.
 
Smit, F., Alle hens aan dek voor de energietransitie
In: FNV Magazine, (2018) 3, p. 4-7
De energietransitie is een banenmachine. Verwacht wordt dat er de komende decennia honderdduizenden nieuwe banen ontstaan. Maar tegelijkertijd verdwijnen er weer net zo veel. Vooral voor werknemers die direct of indirect te maken hebben met fossiele brandstoffen breken er onzekere tijden aan. Of zijn het juist kansrijke tijden? Interview met FNV vice-voorzitter Kitty de Jong. 'Voor de uitvoering van de energietransitie zijn geschoolde vakmensen nodig met up-to-date kennis en vaardigheden die nodig zijn voor het omschakelen naar duurzame energie. En die zijn er nu niet.' Er zijn amper opleidingen voor de jongeren op het gebied van de energietransitie. 'Met onvoldoende mensen kan de energietransitie natuurlijk nooit slagen.' Daarom moet Nederland massaal aan een spoedcursus nieuwe energie.