13 april 2017  
Maandelijkse themabrief met recent verschenen informatie over Pensioenen en AOW
Pers- en Nieuwsberichten Parlementaire Informatie Boeken
Columns / Webartikelen Europese Informatie Tijdschriftartikelen
Toespraken en Presentaties
Pers- en Nieuwsberichten
   

Een 10 voor ouder worden; ANBO's leidraad voor beleid
Nieuwsbericht ANBO, 10-04-2017
In Nederland staat ouder worden gelijk aan kwetsbaar worden. En blijkbaar staat kwetsbaarheid gelijk aan onmondigheid en niet meer zelf kunnen beslissen. Onzin, zegt ANBO vandaag opnieuw, tijdens de bijeenkomst 'En we leven nog lang en gelukkig'

Verbond roept Europese Commissie op UFR later te herzien
Nieuwsbericht Verbond van Verzekeraars, 05-04-2017
Het Verbond roept de Europese Commissie op de door EIOPA voorgestelde aanpassing van de UFR niet op korte termijn door te voeren, maar te wachten tot de volledige herziening van Solvency II.

Dekkingsgraad pensioenfondsen stabiel in maart

Nieuwsbericht Aon Hewitt, 03-04-2017
De gemiddelde dekkingsgraad van de Nederlandse pensioenfondsen is in maart gelijk gebleven op 104%. De beleidsdekkingsgraad, die leidend is voor kortingen en indexatie, steeg van 99% naar 100%. Dat blijkt uit de Pensioenthermometer van Aon Hewitt.

IMF Executive Board Concludes 2016 Article IV Consultation with Kingdom of the Netherlands - Netherlands
Persbericht IMF, 03-o4-2017
On March 29, 2017, the Executive Board of the International Monetary Fund (IMF) concluded the Article IV consultation with the Netherlands.
Directors welcomed the principles underpinning the government’s pension reform proposals, which are focused on enhancing transparency and ensuring portability, while preserving financial security at retirement.

Pensioenfondsen werken toe naar IMVO-convenant

Nieuwsbericht Pensioenfederatie, 30-03-2017
De Pensioenfederatie brengt samen met leden een intentieverklaring uit over internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen (IMVO). Daarin staat dat de pensioensector wil toewerken naar een IMVO-convenant.

ABP wil meer samenwerking bij verantwoord beleggen
Nieuwsbericht ABP, 30-03-2017
ABP vindt het belangrijk dat Nederlandse pensioenfondsen meer samen optrekken bij verantwoord beleggen.

‘Convenant pensioenregelingen werkt goed’

Nieuwsbericht Verbond van Verzekeraars, 30-03-2017
Het convenant dat de Pensioenfederatie en het Verbond in 2013 afsloten over de dekking van arbeidsongeschiktheidspensioen en premievrijstelling in pensioenregelingen, blijkt goed te werken. In een evaluatie worden zowel de werking als het effect positief beoordeeld.

Inleiding president persconferentie Jaarverslag 2016

Persbericht DNB, 30-03-2017
De wereldeconomie ontwikkelt zich opvallend positief. Onverwachte gebeurtenissen, zoals de Brexit en de uitkomst van de Amerikaanse verkiezingen, hebben het economische herstel tot op heden bepaald niet in de weg gestaan. Niettemin zijn er op de langere termijn wel degelijk neerwaartse risico’s. [...] Ons pensioencontract is de houdbaarheidsdatum voobij.
Jaarverslag 2016


'Geef Nederlandse bedrijven responstijd bij vijandige overnames'

Nieuwsbericht VNO-NCW, 30-03-2017
In een brandbrief aan informateur Schippers dringt VNO-NCW aan op een wettelijk vastgelegde 'adequate responstijd' voor ondernemingen bij vijandige overnames. In de brief pleit VNO-NCW er ook voor dat Nederland op zoek gaat naar de mogelijkheden om onze institutionele beleggers en het Nederlandse pensioenvermogen een meer actieve rol te laten vervullen als aandeelhouder in de Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen.

RJ-Uiting 2017-3: ‘ontwerp-richtlijn Pensioenvoorziening en oudedagsverplichting directeuren-grootaandeelhouder’
Nieuwsbericht Raad voor de Jaarverslaggeving, 29-03-2017
Op 29 maart 2017 heeft de Raad voor de Jaarverslaggeving RJ-Uiting 2017-3: ‘ontwerp-richtlijn Pensioenvoorziening en oudedagsverplichting directeuren-grootaandeelhouder’ gepubliceerd.

Position paper Verzamelwet Pensioenen 2017
Nieuwsbericht Pensioenfederatie, 28-03-2017
De Pensioenfederatie heeft een position paper uitgebracht over de Verzamelwet Pensioenen 2017. Een aanzienlijk deel van de voorgestelde aanpassingen wordt door de Pensioenfederatie onderschreven. Het is echter wel noodzaak om het wetsvoorstel op punten te wijzigen en aan te vullen.

Ook jongeren zien belang van pensioen
Nieuwsbericht Pensioenfederatie, 28-03-2017
Pensioen een ver van je bed show? Jongeren (25 tot 35 jaar) vinden pensioen wel degelijk belangrijk. De campagne detijdvanjeleven bewijst het: jongeren kijken gemiddeld 5.48 minuten op de campagnewebsite www.detijdvanjeleven.nl rond.

Verbond pleit voor persoonlijk, collectief en solidair pensioen
Nieuwsbericht Verbond van Verzekeraars, 27-03-2017
Om de overgang naar een nieuw pensioenstelsel te kunnen maken, is het noodzakelijk dat ingegraven stellingen worden verlaten. Een nieuw kabinet zou moeten kiezen voor een persoonlijk pensioen, waarin collectief belegd wordt en deelnemers solidair met elkaar zijn wat betreft risico’s zoals overlijden en arbeidsongeschiktheid.

Forse stijging pensioenuitkering beschikbare premieregeling in vierde kwartaal 2016
Nieuwsbericht Aon Hewitt, 27-03-2017
De pensioenuitkering van de gemiddelde beschikbare premieregeling, ook wel bekend als DC-regeling, is in het vierde kwartaal van 2016 gestegen van 687 euro naar 756.

Centraal Economisch Plan 2017 gepubliceerd, overschot op de begroting; inflatie dempt koopkracht
Persbericht CPB, 24-03-2017
De Nederlandse economie vertoont robuuste groei. Het Centraal Planbureau (CPB) becijfert een groei van 2,1% voor dit jaar, en 1,8% in 2018.
Centraal Economisch Plan 2017

AFM maakt wetgevingswensen 2017 kenbaar
Nieuwsbericht AFM, 24-03-2017
De Autoriteit Financiële Markten (AFM) heeft haar wetgevingsbrief 2017 met de minister van Financiën gedeeld. Deze brief bevat wensen voor wetgeving om de financiële markten eerlijker en transparanter te maken en de effectiviteit van het toezicht van de AFM te bevorderen.

NVOG en ouderenorganisaties in serieus gesprek met de SER
Nieuwsbericht NVOG, 24-03-2017
Een vertegenwoordiging van de organisaties van gepensioneerden en ouderen heeft overleg gevoerd met de voorzitter van de SER, Mariëtte Hamer, de voorzitter van de SER pensioen-commissie, professor Dr. Kees Goudswaard, vertegenwoordigers van werkgevers, werknemers en jongerenorganisaties.

Pensioenleeftijd werknemers in 2016 niet gestegen

Nieuwsbericht CBS, 22-03-2017
Voor het eerst in tien jaar is de gemiddelde leeftijd waarop werknemers met pensioen gaan niet gestegen. In 2016 was de pensioenleeftijd 64 jaar en 5 maanden, net als in 2015. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van het CBS.
Statline: Van arbeid naar pensioen; personen 55 jaar of ouder

Stijgende pensioenleeftijd vraagt om meer maatwerk en eigen regie
Nieuwsbericht VCP, 21-03-2017
Dat mensen langer doorwerken, vindt de VCP een goede zaak, maar de stijging van de wettelijke AOW- en pensioenrichtleeftijd ging de afgelopen jaren te snel. De VCP wil dan ook dat het tempo omlaag gaat en dat er meer maatwerk komt, zodat mensen zelf kunnen kiezen wanneer ze met pensioen gaan.

Lagere opbouwpercentages bij lagere pensioenleeftijd gepubliceerd
Nieuwsbericht Pensioenfederatie, 20-03-2017
Staatssecretaris Wiebes van Financiën heeft de pensioenrichtleeftijd per 1 januari 2018 verhoogd naar 68 jaar. Ook dan blijft het echter mogelijk om bij het hanteren van een lagere opbouwpercentage een lagere pensioenrichtleeftijd te gebruiken. De Belastingdienst heeft middels een Vraag en Antwoord de lagere opbouwpercentages met de bijbehorende lagere pensioenrichtleeftijden gepubliceerd.

NVOG stuurt brief + nota aan SER-voorzitter

Nieuwsbericht NVOG, 18 maart 2017
NVOG heeft samen met KNVG, KBO-PCOB, NOOM en ANBO een brief gestuurd aan de voorzitter van de SER, mevr. Mariëtte Hamer waarmee zij haar de nota "Toetsingscriteria Pensioenstelsel" aanbieden. Het doel van deze nota is om critera aan te geven waarmee de gezamenlijke ouderenorganisaties plannen voor en (nieuw) pensoenstelsel zullen toetsen.

65-plusser besteedt naar verhouding groot deel inkomen

Nieuwsbericht CBS, 17-03-2017
Huishoudens met een 65-plusser als hoofdkostwinner consumeren minder dan ‘jongere’ huishoudens. Zij hebben echter ook een lager besteedbaar inkomen.

Reactie op de verkiezingen
Nieuwsbericht Pensoenfederatie, 16-03-2017
Pensioen was nog nooit eerder zo’n belangrijk thema tijdens de verkiezingen.

Flexibele ingangsdatum AOW is mogelijk

Nieuwsbericht Koninklijk Actuarieel Genootschap, 13-03-2017
Het Koninklijk Actuarieel Genootschap (AG) heeft berekend dat het eerder laten ingaan van de AOW, in combinatie met een korting op de jaarlijkse uitkering, kostenneutraal mogelijk is.
Artikel Daan Kleinloog. Flexibele ingangsdatum AOW is mogelijk

Technologische ontwikkelingen bepalend in vooruitziend toezicht AFM
Nieuwsbericht AFM, 10-03-2017
De AFM houdt scherp toezicht in een steeds sneller veranderende financiële wereld. In de Agenda 2017 signaleert de AFM de belangrijke risico’s en maakt zij zichtbaar wat de toezichtaanpak is om deze te verkleinen en problemen vóór te zijn.

<< Terug
Columns / Webartikelen
   

Sparen voor pensioen via hypotheekaflossingen
Ireen Hendriks, Martien Kok, Niels Kortleve, Marcellino Kropman, Joost van Valkengoed, MeJudice, 12-04-2017
Ongeveer 60 procent van de huishoudens bouwt zowel vermogen op via het pensioenfonds als in het eigen huis. Volgens pensioenexperts Hendriks c.s. zou men het eigen huis kunnen gebruiken voor (extra) pensioenopbouw. Dan zou men mogelijk toekunnen met een lagere opbouw via het pensioenfonds vergeleken met huurders.

Extra bescherming bedrijven onnodig
Telegraaf.nl, 12-04-2016
Eumedion, de belangenvereniging van institutionele beleggers zoals pensioenfondsen en verzekeraars, is kritisch over plannen voor extra bescherming van Nederlandse beursgenoteerde bedrijven tegen vijandige overnames.

Verzilveren voordelen persoonlijk pensioenvermogen

Jan Tamerus, Pensioen Bestuur & Management (PBM) nummer 2 2017, 11-04-2017
Een veel gehoorde stelling: de in Nederland nog steeds dominante uitkeringsovereenkomst is niet toegerust voor de 21ste eeuw. Vaak direct gevolgd door nog een stelling: een houdbaar pensioencontract toegesneden op persoonlijke pensioenvermogens.

‘Pensioensparen en hypotheekschulden zijn toe aan groot onderhoud’
AMweb, 10-04-2017
Nederland is toe aan groot onderhoud op het gebied van hypotheken en pensioensparen. Dat stelt Robin Fransman van De Argumentenfabriek in een analyse op de website van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Nederland is volgens hem niet alleen wereldkampioen hypotheekschulden, maar ook wereldkampioen pensioensparen.

Kabinet, pas op voor dreigende armoede door zzp'ers
Hans van Soest, AD.nl, 10-04-2017
Commentaar. Chef Parlement Hans van Soest waarschuwt het komende kabinet extra aandacht te besteden aan mensen die géén pensioen opbouwen. Zo niet, dan dreigt een armoedeprobleem in de toekomst voor grote groepen Nederlanders. 

Eigen pensioenpot oogt sympathiek, maar heeft risico's

Pieter Klok, Volkskrant.nl, 10-04-2017
Een nieuw pensioensysteem waarbij iedereen een eigen rekening heeft, oogt sympathiek, maar heeft risico's.

Eigen pensioenpotje beheren? Zo simpel is het niet
Sandra Phlippen, AD.nl, 08-04-2017
Als we afgelopen woensdag heel even door het sleutelgat hadden kunnen kijken van de stadhouderskamer aan het Binnenhof, dan hadden we een belangrijk stukje informatie over de formatie gezien.

SER-advies: iedereen eigen pensioenpot; hoogte pas tien jaar voor pensionering duidelijk
Nanda Troost. Jeroen van Wensen, Volkskrant.nl, 07-04-2017
Iedereen een eigen pensioenspaarpot. En pas zekerheid over de hoogte van de oudedagsuitkering als de pensioendatum in zicht is, afhankelijk van een positief of negatief beleggingsresultaat. Dat zijn twee uitgangspunten voor een nieuw pensioenstelsel in een vertrouwelijk conceptadvies van de Sociaal-Economische Raad (SER).
Reactie CNV
Reactie FNV

KNVG-voorzitter Joep Schouten: ‘Eerste kwartaal geeft me goed gevoel’
Blog KNVG, 06-04-2017
Voorzitter Joep Schouten van de Koepel van Nederlandse Verenigingen van Gepensioneerden sloot zijn eerste kwartaal als KNVG-voorzitter op de laatste dag van maart af met een heel goed gevoel.

Pensioenen veroorzaken onrust op social media
Yannic van Overbeeke, Buzzcapture, 05-04-2017
Om meer inzicht te krijgen in wat er speelt in de pensioensector is onderzoek gedaan naar het aantal berichten over pensioenen en alles daarom heen. Uit het onderzoek blijkt dat pensioenen in Nederland een veel besproken onderwerp te zijn.

Pensioenfondsen, laat Shell nu al weten voor de groene resolutie te stemmen
Jeremy Leggettmark, Volkskrant.nl, 05-04-2017
Grootaandeelhouders moeten Shell ertoe aanzetten de leiding te nemen in de energietransitie.

ING België biedt lucratief vroegpensioen
Telegraaf.nl, 04-04-2017
ING heeft bij de reorganisatie van de bank in België een zeer ruime vertrekregeling voor 55-plussers afgesproken

Pensioenfondsen niet gevoelig voor Hollands glorie

Marco Visser, Trouw.nl, 03-04-2017
Pensioenfondsen voelen er weinig voor om Nederlandse bedrijven te redden van buitenlandse ondernemingen op overnamepad.

Langdurig lage rentes: wen er maar aan!
Thomas Kooiman, Daan van der Linde, Henkjan Oomen
MeJudice, 03-04-2017
De rendementen op staatsobligaties dalen trendmatig sinds de jaren ’80 en zijn inmiddels op een historisch dieptepunt beland.

IMF positief over Nederlandse financiële sector
DNBulletin, 03-04-2017
Het Nederlandse financiële stelsel is schokbestendig en het toezicht op de financiële instellingen is na de crisis versterkt. Dat zijn de hoofdconclusies van het reguliere vijfjaarlijkse Financial Sector Assessment Program (FSAP) dat het Internationaal Monetair Fonds (IMF) onlangs heeft afgerond.

Een leuk verhaal over pensioenen… ja, echt!

Femke Kools, Maastricht University, 29-03-2017
“Mijn pensioen? Pfff… Dat zie ik tegen die tijd wel.” “Wie dan leeft, die dan zorgt.” Vooral mensen die nog een tijdje te gaan hebben tot hun pensionering, zijn geneigd hun kop in het zand te steken als het gaat om hun financiële toekomst. Lisa Brüggen, onderzoeker bij de Universiteit Maastricht School of Business and Economics, onderzoekt hoe je de Nederlandse bevolking bewust maakt van hun pensioensituatie en aanspoort hun toekomstig inkomen veilig te stellen?

Wat is er eigenlijk mis met ons pensioenstelsel? Niet veel

Bernard van Praag, MeJudice, 28-03-2017
In de kabinetsformatie zal het onderwerp pensioen ongetwijfeld aan bod komen, hoewel het tijdens de verkiezingscampagnes akelig stil was rond het aanvullend pensioen. Volgens Bernard van Praag zijn er vergaande hervormingen in de maak die het aanvullende pensioensysteem de facto privatiseren waarbij pensioenrisico’s op den duur volledig door het individu worden gedragen. De huidige pensioenplannen zijn in hun zucht naar houdbaarheid en transparantie doorgeschoten.

Onderzoek naar pensioenwensen Nederlanders
Masha Bril, Pensioen Bestuur & Management (PBM) nummer 2 2017, 28-03-2017
Staatssecretaris Klijnsma is er al een paar jaar mee bezig: hoe moet een toekomstbestendig pensioenstelsel eruit te zien? Interessant om te weten is wat de visie van de consument is. Om meer inzicht te krijgen wat de wensen van de Nederlanders zijn heeft ABN AMRO MeesPierson een onderzoek gedaan onder meer dan 1.150 Nederlanders.

Ambtenaren zijn de jongste pensionado’s
Esther Walstra, Binnenlandsbestuur.nl, 23-03-2017
De pensioenleeftijd wordt steeds verder opgeschroefd, maar ambtenaren zijn van alle beroepsgroepen nog het jongst als ze stoppen met werken.

Doorwerken is de norm
Martijn Klerks, Telegraaf.nl 22-03-2017
Aan het doorwerken tot je 65e – en daarna – valt amper meer te ontsnappen. De groep Nederlanders die als 65-minner met pensioen gaan is vorig jaar opnieuw gekrompen, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek.

Eurolanden kijken kritisch naar elkaars pensioenstelsels
Christoph Schmidt, Trouw.nl, 21-03-2017
Er zijn Kamerleden die wit wegtrekken als je het woord 'pensioenen' in één zin laat vallen met 'Brussel'. Zij zullen zich helemaal een ongeluk schrikken als ze horen dat de zinsneden 'economische convergentie' en 'verdere beleidsmaatregelen zijn nodig' voorkomen in de slotverklaring over pensioenen waarover de eurogroep het gisteren eens is geworden.

‘Perspectief op verhoging pensioen vervalt bij overdracht naar nieuwe pensioenuitvoerder’
Paul de Kuyper, AMweb. 21-03-2017
Als pensioenen overgaan naar een nieuwe pensioenuitvoerder kan dit erg nadelig uitpakken voor (ex-)werknemers en gepensioneerden. Dat schrijven Ruud Junge, Hans van Meerten en Gerard van der Toolen op de website Pensioenklokkenluider.nl. Zij willen onderzoeken bij hoeveel werkgevers sprake is van pensioenen die nooit meer verhoogd kunnen worden.

Waarom het pensioen een collectieve voorziening moet blijven

Paul de Beer, Pensioen, Bestuur & Management (PBM) nummer 2 2017, 21-03-2017
Er gaan steeds meer stemmen op om het Nederlandse pensioenstelsel ingrijpend te hervormen. Omdat de meeste mensen wel inzien dat een volstrekt individuele pensioenregeling veel nadelen heeft, heeft de SER een tussenoplossing bedacht, die de laatste tijd in de discussie hoge ogen gooit. Een persoonlijk pensioenvermogen met collectieve risicodekking oftewel PPR.

Naar een flexibilisering van de AOW

Raymond Gradus, MeJudice, 17-03-2017
Tijdens de komende kabinetsformatie zal ongetwijfeld de AOW ter sprake komen. Er doen al veel ideeen de ronde. Terugdraaien van de AOW-leeftijd naar 65 is niet reëel omdat het houdbaarheidsoverschot omslaat in een fors tekort. Opties als flexibilisering van de AOW of het tempo van de AOW-leeftijd aan te passen aan de verhouding werk/pensioen lijken meer kans van slagen volgens Raymond Gradus. Hij voegt nog een mogelijkheid toe: de individualsering van de AOW.

Onbenutte schaal- en efficiëntievoordelen bij kleine pensioenfondsen

DNBulletin, 16-03-2017
Kleine Nederlandse pensioenfondsen kunnen nog steeds substantiële schaalvoordelen realiseren. Zo blijkt uit nieuw onderzoek van DNB dat de administratiekosten per deelnemer van de kleinste pensioenfondsen ruim tien keer groter zijn dan die van de grootste fondsen.

Schuif pensioenprobleem niet door naar volgende generatie

Marianne de Boer, Befrank, 13-03-2017
Het wordt hoog tijd om over te stappen naar een individueel stelsel. De huidige arbeidsmarkt flexibiliseert en daar hoort een flexibel pensioenstelsel bij.

Stijgt de AOW-leeftijd niet te hard?

Joop de Beer, Harry van Dalen, Kène Henkens, MeJudice, 11-03-2017
Vanaf 2016 wordt jaarlijks bekeken hoe sterk de AOW-leeftijd moet stijgen waarbij de levensverwachting de bepalende factor is. Volgens De Beer, Van Dalen en Henkens zal op lange termijn de balans tussen werk- en pensioenjaren danig uit het lood zijn geslagen als de levensverwachting door blijft groeien. Met andere woorden, de AOW-leeftijd stijgt met de huidige koppeling te hard.

Kène Henkens, Volkskrant.nl, 11-03-2017
Een nieuw kabinet doet er goed aan een meer evenwichtige koppeling aan te brengen tussen levensverwachting en AOW-leeftijd, betogen drie NIDI-onderzoekers. Laat de stijging in de levensverwachting niet alleen doorwerken in een langere arbeidscarrière maar ook in een langere pensioenperiode.

Wat doen we met de ‘pensioenrots’ AOW?
Theo Gommer, Pensioen weblog, 11-03-2017
Terwijl de ‘hele wereld’ individualiseert en flexibiliseert, is de AOW gebleven wat het was: een vaste uitkering, vanaf een ‘vaste’ leeftijd, op een minimum niveau. En, u raadt het al, dat is niet goed!

Opinie: ‘Niet zomaar een nieuw pensioenstelsel’
Manon Vanderkaa (directeur KBO-PCOB) en Pieter Omtzigt (Tweede Kamerlid CDA), 10-03-2017
Het Nederlandse pensioenstelsel is waarschijnlijk het beste ter wereld. Er is een vermogen aanwezig dat groter is dan twee keer het jaarlijkse inkomen van ons land. En toch knelt het.

Wie gaat de schuld krijgen van de grote pensioenroof?
Jan Driessen, Blog AMweb, 10-03-2017
De pensioenbranche is in paniek. Deskundigen schreeuwen om een oplossing. Alarmfase 5 is inmiddels afgekondigd. In het hele land vinden brainstormsessies plaats over de onhoudbaarheid van ons stelsel.

Pensioen voor jong en oud
Joop Agterbosch, ED.nl, 10-03-2017
Opinie. De discussie over pensioenen is ondoorzichtig. Vooral de tegen-stelling tussen jong en oud vraagt om verduidelijking.


Hogere AOW-leeftijd diefstal: kost jaar van pensioen
Peet Vogels, AD.nl, 09-03-2017
Voor oudere werknemers voelt de trapsgewijze verhoging van de AOW-leeftijd aan als diefstal. Zij zien de finish verplaatst worden, als ze er bijna denken te zijn. Dat blijkt uit onderzoek van het Nidi, het instituut dat onderzoek doet naar bevolkingsvraagstukken. 

ZZP: Zelfstandige Zonder Pensioenopbouw
Artikel Robeco, 09-03-2017
Een zzp-er is zelf verantwoordelijk voor zijn pensioenopbouw. Een groot deel van de zelfstandigen zet helemaal niets opzij voor de oude dag – en daarvoor hebben ze verschillende redenen.

<< Terug
Parlementaire Informatie
   

Brief van staatssecretaris Klijnsma (SZW) aan de Tweede Kamer over de diversiteit in pensioenfondsen en toetsing van bestuurders, 11-04-2017

Brief
van staatssecretaris Klijnsma (SZW) aan de Tweede Kamer over de stand van zaken inzake fusies van verplichtgestelde bedrijfstakpensioenfondsen met tijdelijk afgescheiden vermogens, 07-04-2017

Antwoorden van staatsseretaris Klijnsma op op de Kamervragen van het lid Van Weyenberg (D66) over het bericht “Onrealistische AOW-leeftijd op pensioenoverzicht” van radar.avrotros.nl, 04-04-2017

Staatscourant 2017, nr. 18119
, 30-03-2017
Vennootschapsbelasting. Pensioenen; uitfasering pensioen in eigen beheer, 22-03-2017

Staatscourant 2017, nr. 18118, 30-03-2017
Loonbelasting. Pensioenen; uitfasering pensioen in eigen beheer, 22-03-2017

Staatscourant 2017, nr. 18117, 30-03-2017
Wijziging Leidraad Invordering 2008, 17-03-2017

Antwoorden van minister Plasterk (BZK) mede namens de staatssecretaris van SZW op vragen van de leden Recourt, Van Laar en Kerstens (allen PvdA) over korting van het pensioenfonds Caribisch Nederland, 29-03-2017

Staatsblad 2017, 117
Besluit van 16 maart 2017 tot wijziging van enige uitvoeringsbesluiten ter uitwerking van de Wet uitfasering pensioen in eigen beheer en overige fiscale pensioenmaatregelen, 27-03-2017

Staatsblad 2017, 116
Wet van 8 maart 2017 tot wijziging van de Wet uitfasering pensioen in eigen beheer en overige fiscale pensioenmaatregelen, 27-03-2017

Staatsblad 2017, 115
Wet van 8 maart 2017 tot wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten tot uitfasering van het pensioen in eigen beheer en het treffen van enkele fiscale maatregelen inzake oudedagsvoorzieningen (Wet uitfasering pensioen in eigen beheer en overige fiscale pensioenmaatregelen), 27-03-2017

Brief van minister Asscher (SZW) aan de Tweede Kamer over sollicitatieplicht voor pensioengerechtigde leeftijd / pensioenaftrek op WW-uitkering, 21-03-2017

Brief van staatssecretaris Klijnsma (SZW) aan de Tweede Kamer over banksparen pensioen, 17-03-2017

Antwoorden
van staatssecretaris Klijnsma (SZW) mede namens de staatssecretaris van Financiën op Kamervragen van het lid Lodders (VVD) over het artikel ‘Pensioenfederatie: ‘Nettopensioen is vaak loos product’, 16-03-2017

<< Terug
Europese Informatie
   
Eurogroup Statement on the structural reform agenda - thematic discussions on growth and jobs: benchmarking pension sustainability, 20-03-2017
Following our agreement in June 2016 on common principles guiding euro area Member States' reforms to strengthen pension sustainability, the Eurogroup has discussed benchmarking as a tool to provide further support and impetus to reforms in this area, so as to foster the fiscal sustainability of pension systems and economic convergence.

European Commission
Strengthening pension sustainability in the euro area: a benchmarking exercise (Note for the attention of the Eurogroup), 14-03-2017
The current note illustrates how a benchmarking exercise with the main policy goal of strengthening pension sustainability while safeguarding the adequacy of old-age incomes may support the common principles and strengthen the structural reform agenda.
<< Terug
Toespraken en Presentaties
   
Match Making Event
Netspar, 27-03-2017
Match Making Event waar onderzoekers en praktijkprofessionals met elkaar in contact gebracht worden
Presentaties:
Marcel Lever (CPB) - Financial planning during the life cycle;
Anouk Bollen (UM) - Grensoverschrijdende PPI: fiscale (on)mogelijkheden en kansen;
Pearl Dykstra (EUR) - Gendered life-course, pension entitlements and well-being in later life;
Wilma Nusselder (Erasmus MC) - Langer leven, langer gezond, langer werken? Implicaties van opleidingsverschillen;
Eric Postma (JADS) - Data Science solutions for Netspar questions;
Antoon Pelsser (UM) & Anne Balter (TiU) -  Robust Design of Pension Contracts
<< Terug
Boeken
   

AIAS; Beer, P. de
Collectieve arrangementen voor zzp’ers : de argumenten gewogen
Amsterdam : AIAS, 2017. 25 p.
AIAS working paper, nr. 172
Met de snelle opmars van de zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) is ook de vraag opgekomen of zzp’ers verplicht moeten worden om zich te verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid en te sparen voor hun pensioen. In dit essay laat AIAS-onderzoeker Paul de Beer de verschillende argumenten de revue passeren waarom het al dan niet wenselijk is om zelfstandigen of zzp’ers onder een verplichte collectieve regeling te brengen. De nadruk ligt daarbij in eerste instantie op de arbeidsongeschiktheidsverzekering, waarvoor de vraag het lastigst is te beantwoorden. Daarna wordt een vergelijkbare redenering toegepast op gevallen van ziekte, werkloosheid, ouderdom en scholingsvoorzieningen. 

AWVN
AWVN Pensioenbenchmark 2017
Den Haag : AWVN, 2017. 17 p.
De zevende versie van de AWVN-pensioenbenchmark gaat wederom in op de hoofdpunten van de pensioenregelingen van pensioenfondsen. De benchmark laat zien dat gemiddeld genomen de belangrijkste parameters van de pensioenregelingen van pensioenfondsen niet ingrijpend zijn veranderd sinds vorig jaar. Nieuw in de 2017 AWVN-pensioenbenchmark is de beleidsdekkingsgraad. De gemiddelde beleidsdekkingsgraad van de bedrijfstakpensioenfondsen ligt ruim onder de (minimaal) vereiste dekkingsgraad.  

Netspar; Ewijk, C. van; Mehlkopf, R.; Bleeken, S. van den; Hoet, C.
Welke keuzemogelijkheden zijn wenselijk vanuit het perspectief van de deelnemer?
Tilburg : Netspar, 2017. 67 p.
Netspar Industry Series, Design paper, nr. 71
De paper analyseert de wenselijkheid en onwenselijkheid van nieuwe keuzemogelijkheden voor deelnemers in ons pensioenstelsel en richt zich op de tweede pijler. Eerst wordt een korte beschouwing gegeven op de ontwikkeling van maatwerk en keuzevrijheid in pensioenen. Vervolgens komen de verschillende keuzemogelijkheden aan bod in de volgorde van de levenscyclus: eerst keuzes over premie-inleg, daarna beleggingskeuzes en tot slot keuzes over pensionering en uitbetalingspatroon. Hierbij wordt telkens geïnventariseerd wat de bestaande keuzemogelijkheden binnen de huidige regelingen zijn en de mate waarin daar nu al gebruik van wordt gemaakt. Bij deze inventarisatie van keuzemogelijkheden wordt vervolgens gekeken welke belangrijke gedragsgerelateerde factoren van invloed zijn op het keuzegedrag. Ook wordt van enkele keuzemogelijkheden onderzocht hoeveel deelnemers daar in theorie gebruik van zouden maken en welke voor- en nadelen dat voor hun eigen welvaart zou hebben. Zowel de kosten als de baten van keuzemogelijkheden worden geanalyseerd. 
 
Netspar; Bakels, S.; Joseph, A.; Kortleve, N.; Nijman, Th.
Keuzemogelijkheden en maatwerk binnen pensioenregelingen
Tilburg : Netspar, 2017. 57 p.
Netspar Industry Series, Design paper, nr. 74
De paper gaat allereerst in op de definities van keuzevrijheid en maatwerk en combinaties van beide. Ook overwegingen gegeven om te kiezen voor maatwerk of juist voor keuzevrijheid. Vervolgens wordt een overzicht gegeven van bestaande vormen van keuzevrijheid en maatwerk en van bestaande inzichten over behoefte aan en gebruik van keuzevrijheid onder deelnemers. Ook wordt onderzocht welke keuzemogelijkheden en maatwerk denkbaar zijn en tot slot wordt ingegaan op uitvoerbaarheid en zorgplicht en worden er aanbevelingen gegeven voor vervolgonderzoek.  

Dekkers, C. W. G. M.; Woerden, R. J. van [et al.]
Praktijkgids pensioenen 2017
Alphen aan den Rijn : Vakmedianet, 2017. 594 p.
Handboek over Pensioenen. Aan de orde komen: opbouw van het Nederlands pensioenstelsel volgens het driepijlersysteem; socialezekerheidsregelingen, aanvullende pensioenregelingen en privéregelingen; pensioen in de toekomst; aandachtspunten voor de werkgever bij pensioen; rechten van de werknemer; praktische aspecten van de uitvoering van de pensioentoezegging; dekkingsgraden van pensioenfondsen (wanneer mogen pensioenen gekort worden en hoe werkt dit in de praktijk?; fiscale behandeling van pensioenen; pensioen in de jaarrekening; gevolgen voor pensioen bij bijzondere gebeurtenissen zoals faillissement, echtscheiding, ontslag, overlijden en arbeidsongeschiktheid. Belangrijke thema's van dit jaar zijn de aanpassing van de pensioenrichtleeftijd naar 68 jaar per 1 januari 2018, de mogelijkheden van variabele pensioenuitkeringen, de verruimde instemmingsrechten van de ondernemingsraad en het vervallen van de eis om te moeten doorwerken bij uitstel van de pensioenleeftijd door een werknemer.  

Lutjens, E.; Akkermans, P. J. M.
Pensioenwetgeving 2017
Deventer : Wolters Kluwer, 2017. 1118 p.
De wet- en regelgeving over pensioenen weergegeven naar de stand van 1 januari 2017. De kern van Pensioenwetgeving bestaat uit de centrale pensioenwetten, met name de Pensioenwet en de Wet verplichte deelneming in een bedrijfstakpensioenfonds. Ook de belangrijkste uitvoeringsbesluiten op basis van deze wetten zijn opgenomen.

CBS; Kruijf, R. de; Langenberg, H.
Vergrijzing en de Nederlandse economie
Den Haag : CBS, 2017. 18 p.
De Nederlandse economie, nr. 2017/02
In de notitie worden enkele economische facetten onderzocht die mogelijk beïnvloed worden door de vergrijzing. Allereerst wordt een beeld geschetst van de vergrijzing en wat het potentiële effect daarvan is op de verhouding tussen het aantal niet-werkenden en het aantal werkenden. Vervolgens wordt het niveau van de vergrijzing naast het bruto binnenlands product (bbp) en enkele andere macro-economische indicatoren gelegd en wordt nagegaan hoe (indien verder alles gelijk blijft) het economisch 'gedrag' en 'gevoel' van huishoudens varieert met de leeftijd. Dit laatste gebeurt aan de hand van de consumptie, de huizenverkoop en het vertrouwen. Ten slotte wordt er stilgestaan bij de ontwikkeling van de arbeidsproductiviteit, de arbeidsparticipatie en de vergrijzing op de werkvloer in verschillende bedrijfstakken.

<< Terug
Tijdschriftartikelen
   

Huig, T.
De Verzamelwet pensioenen 2017 : de puntjes op de i
Pensioen Magazine, 22 (2016) 4 (apr), p. 6-10
Op 1 februari 2017 is de Verzamelwet pensioenen 2017 ingediend bij de Tweede Kamer. Deze wet beoogt de Pensioenwet op een aantal technische en beleidsmatige punten te verbeteren en te verduidelijken. Ondanks de weinig pretentieuze bedoeling van de Verzamelwet bevat die toch enkele opvallende elementen, al dan niet bedoeld.

Hendriks, I. C. M.; Kok, M.; Kortleve, C. E.; Kropman, M.; Valkengoed, J. van
Pensioen- en woningvermogen beter op elkaar afstemmen
Pensioen Magazine, 22 (2017) 4 (apr), p. 15-19
Huurders hebben na pensionering (beduidend) minder te besteden dan vergelijkbare kopers die hun hypotheek volledig aflossen. Voor eenzelfde nettobestedingsruimte na pensionering als kopers zouden huurders (veel) meer pensioen moeten opbouwen. Daarentegen zouden kopers mogelijk met een lagere opbouw toe kunnen, zeker als ze hun woningvermogen verzilveren en omzetten in extra pensioeninkomen. Deel 2 van een tweeluik over de nettobestedingsruimte van koper versus huurder.
 
Kuijkhoven, J. O.
Nettopensioen bij fondsen niet goed doordacht
Pensioen Magazine, 22 (2017) 4 (apr), p. 20-24
In 2015 is het nettopensioen geïntroduceerd als een doekje voor het bloeden wegens de invoering van de geïndexeerde aftoppingsgrens van € 100.000. Deze grens zal met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid door een van de volgende kabinetten worden verlaagd. Daalt de aftoppingsgrens, dan worden meer werknemers met nettopensioen geconfronteerd. Met de verkiezingen voor de deur, althans ten tijde van het schrijven van dit artikel, was dit voor de Stichting van de Arbeid en de Pensioenfederatie aanleiding om het Ministerie van SZW op een belangrijke onvolkomenheid van de vreemde vogel te wijzen. Maar ook om andere redenen is er onderhoud nodig. 
 
Visser, M.
Toenemende ongelijkheid onder ouderen
Pensioen Magazine, 22 (2017) 4 (apr), p. 25-27
Op vrijdag 6 januari 2017 verdedigde de auteur zijn proefschrift 'Inequality between older workers and older couples in the Netherlands: A dynamic life course perspective on educational and social class diff erences in the late career’ aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. In dít artikel vat hij de belangrijkste bevindingen en conclusies uit zijn dissertatie samen. Tevens behandelt hij enkele beleidsaanbevelingen die hier mogelijk uit volgen.

Gaag, N. van der; Beer, J. de
Gouden tijden, slechte tijden ... wat brengt de vergrijzing ons?
Demos, 33 (2017) 3 (mrt), p. 1-4
De meeste demografen zijn het er wel over eens dat de levensverwachting verder zal toenemen en dat de bevolking zal vergrijzen. Maar er is minder eensgezindheid over de gevolgen van deze vergrijzing. Is de toekomst grijs en somber en zien we vooral problemen, of betekent de toename van de levensverwachting goed nieuws en gaan we gouden tijden tegemoet? Welke toekomst werkelijkheid wordt, is uiteraard onzeker, maar als we passief afwachten in de veronderstelling dat alles vanzelf welgoed komt, zouden we weleens van een koude kermis thuis kunnen komen

Maatman, R. H.; Huijzer, E. M. T.
Pensioenfondsen op zoek naar schaalvergroting : van opf naar apf of ofp
Ondernemingsrecht : Financieel Recht, (2017) 4 (14 mrt), p. 196-205
Schaalvergroting is een thema dat bij veel pensioenfondsen leeft. In dit artikel worden twee alternatieven besproken voor het ondernemingspensioenfonds dat op zoek is naar schaalvergroting: het apf en het ofp. Tot slot wordt ingegaan op enkele gevolgen van de nieuwe Pensioenrichtlijn.

Maatman, R. H.; Groffen, C. J.
Fusie bedrijfstakpensioenfondsen
TRA, (2017) 4 (14 mrt), p. 211-214
Eind 2016 schreef staatssecretaris Klijnsma een brief aan de Kamer met daarin "de randvoorwaarden die het kabinet voorstaat om fusies tussen verplicht gestelde bedrijfstakpensioenfondsen met tijdelijk afgescheiden vermogens mogelijk te maken". In dit artikel plaatsen de auteurs kanttekeningen bij deze brief. (Zie ook: Bijlage bij Kamerstukken I, 2015-2016, 34 117, C; Kamerstukken II, 2015-2016, 34117, nr. 37, 38)

Kennis, H.; Satter, R.
Is er pensioen na de verkiezingen?
PensioenAdvies, 28 (2017) 3 (mrt), p. 10-13
De standpunten over pensioen van de verschillende politieke partijen die meedoen aan de Kamerverkiezingen, laten zien dat in de komende kabinetsperiode ingrijpende wijzigingen in het pensioenstelsel mogelijk zijn. Een en ander is sterk afhankelijk van de coalitie die tot stand komt. Wat zijn de opvallendste overeenkomsten en verschillen tussen de pensioenplannen van de partijen voor de komende kabinetsperiode (2017-2021)? En welke voorstellen lijken bij de verkiezingen op de meeste steun te kunnen rekenen?

Lems, H.
Kiezen voor evenwichtige en duurzame arbeidsmarkt : vooral uiteenlopende standpunten over zzp'ers
PensioenAdvies, 28 (2017) 3 (mrt), p. 14-16
Welke onderwerpen in relatie tot de arbeidsmarkt en de sociale zekerheid prijken hoog op de politieke agenda? Wie zijn de stakeholders? En welke belangen staan er op het spel? Hans Lems laat er in dit 'verkiezingsartikel zijn licht over schijnen. Tevens gaat hij in op de adviesaanvraag aan de SER over onder meer een sluitend stelsel voor loondoorbetaling bij ziekte voor zowel werknemers als zzp'ers.

Tamerus, J.; Boelen, D., 
Verzilveren voordelen persoonlijk pensioenvermogen
Pensioen Bestuur & Management, 14 (2017) 2 (mrt), p. 19, 21
Themanummer Pensioenvisie. Een veel gehoorde stelling: de in Nederland nog steeds dominante uitkeringsovereenkomst is niet toegerust voor de 21e eeuw. Vaak direct gevolgd door nog een stelling: een houdbaar pensioencontract toegesneden op persoonlijke pensioenvermogens. De auteurs onderschrijven beide stellingen. Persoonlijke pensioenvermogens kunnen een belangrijk middel zijn om ons pensioen weer toekomstbestendig te maken. Om deze kans te verzilveren moeten we de toekomstige pensioenregelingen invullen langs de drie genoemde, onderling samenhangende voorwaarden. Voldoende inleg, voldoende rendement en voldoende bescherming maken een goed en stabiel pensioen, toegesneden op de eisen van de 21e eeuw, tot een haalbare doelstelling.

Tuin, M. van der
Uitvoeringsuitdagingen bij persoonlijk pensioenvermogen
Pensioen Bestuur & Management, 14 (2017) 2 (mrt), p. 24-25
Themanummer Pensioenvisie. Recent heeft de Pensioenfederatie een uitvoerige praktijktoets opgeleverd met betrekking tot de twee principiële contract varianten “uitkeringsovereenkomst met ambitie" en "persoonlijk pensioenvermogen met collectieve risicodeling. Dit heeft een bruikbare set aan aandachtspunten opgeleverd, belangrijk voor het vervolg in de zoektocht naar het ideale pensioencontract. Dat er meer aandacht is voor de uitvoeringsaspecten is zonder meer toe te juichen, meent de auteur. In de toets worden een aantal aandachtspunten benoemd die iedere transitie minder complex en daarmee beheersbaarder en minder kostbaar te maken. In dit artikel wordt stilgestaan bij de uitvoeringsaspecten van de principiële varianten, in het bijzonder variant 4c van de SER Verkenning 'Persoonlijk pensioenvermogen met collectieve risicodeling'.

Langejan, T.
Een nieuw pensioencontract : herstel van vertrouwen
Pensioen Bestuur & Management, 14 (2017) 2 (mrt), p. 31-33
Themanummer Pensioenvisie. Risicodeling, of anders gezegd solidariteit veronderstelt een institutie die dat kan organiseren en waarbij de deelnemers de ratio en de fairness daarvan inzien . Daarvoor is een institutie nodig die het vertrouwen van de deelnemers geniet. Dat vertrouwen is alleen weggelegd voor een institutie die expliciet aan de deelnemers laat zien wie met wie solidair is en wat dat voor elk van de deelnemers betekent. De auteur noemt vier stappen op weg naar herstel van vertrouwen: Stap 1: Stop met het doen van 'zekere' beloftes; Stap 2: Maak de communicatie persoonlijk; Stap 3: Expliciteer de transfers als gevolg van risicodeling; Stap 4: Stop met het doorschuiven van tekorten naar toekomstige generaties.

Hoitsma, J. W.; Knop, P.
Staffelbesluit 2017 : opmaat voor loslaten DB-keurslijf voor premieregelingen?
Pensioen Magazine, 22 (2017) 3 (mrt), p. 10-13
Op 20 januari 2017 heeft de staatssecretaris van Financiën een nieuw staffelbesluit gepubliceerd. Ten opzichte van het vorige staffelbesluit, van 17 december 2014, bevat dit nieuwe besluit een aantal belangrijke wijzigingen voor de uitvoeringspraktijk. Een van de belangrijkste is dat premiepensioeninstellingen (PPI's) voortaan ook beschikbare premieregelingen op basis van de kostprijs van een middelloonregeling mogen uitvoeren: de zogenoemde kostprijs- of marktrentestaffels. Dit is de uitkomst van een geslaagde lobbyactie van de Vereniging van Premiepensioeninstellingen. Het resultaat is een gelijker speelveld tussen pensioenverzekeraars en PPI’s bij de uitvoering van premieregelingen.

Hendriks, I. C. M.; Kok, M.; Kortleve, C. E..; Kropman, M.; Valkengoed, J.
Generiek pensioenbeleid past niet bij heterogeniteit inkomen en woonsituatie
Pensioen Magazine, 22 (2017) 3 (mrt), p. 14-16
Na pensionering gaan huurders er in bestedingsruimte netto flink op achteruit. Kopers staan er dan beter voor, maar hun situatie is niet per definitie vergelijkbaar met die vóor pensionering. Voor beide groepen is het carrièrepad van grote invloed op de terugval in nettobestedingsruimte na pensionering; hoe steiler de carrière, des te groter ook de terugval na pensionering. Dit zijn de belangrijkste bevindingen uit het eerste artikel over inkomen en woonsituatie. Hierin wordt een standaardsituatie besproken, maar ook daaruit blijkt al dat generieke maatregelen geen recht doen aan iedere individuele situatie.

Schouten, E. A. P.
Kabinet onderzoekt grensoverschrijdende pensioenuitvoering
Pensioen Magazine, 22 (2017) 3 (mrt), p. 22-26
De Tweede Kamer uitte meerdere malen haar zorg dat Nederlandse bedrijven hun pensioen in het buitenland onderbrengen. Andersom is er weinig animo om buitenlandse pensioenen in Nederland onder te brengen. Het kabinet liet onderzoeken hoe groot de animo is van Nederlandse partij en om hun pensioenregeling in het buitenland onder te brengen en vice versa. Welke overwegingen spelen bij deze keuze een rol en welke knelpunten spelen er? De conclusies van het onderzoek en de reactie van het kabinet zijn niet echt verrassend.

Lutjens, E.
Pensioenopbouw door zelfstandigen in tweede pijler : eenvoudige maatregelen binnen het huidige pensioenstelsel zijn mogelijk
Pensioenvraagstukken, (2017) 1 (feb), p. 6-11
Pensioenopbouw door zelfstandigen in de tweede pijler is een belangrijk thema in het debat over de toekomst van het pensioenstelsel. Pensioenopbouw door zelfstandigen in de tweede pijler is echter niet of maar zeer beperkt mogelijk. Met enige beperkte wetswijzigingen en ook bereidheid van sociale partners kunnen de mogelijkheden voor pensioenopbouw door zelfstandigen in de tweede pijler aanzienlijk worden verruimd. In dit artikel beschrijft de auteur hoe dit mogelijk zal zijn (Zie ook: Perspectiefnota Toekomst Pensioenstelsel van het Ministerie van SZW, Bijlage bij de brief van 8 juli 2016, Kamerstukken II 2015-2016, 32043, nr. 337; TA 18031).

Haadsma-van den Eeden, S. V. M. R.
Ombudsman Pensioenen niet bevoegd om te bemiddelen als regeling is ondergebracht bij een OFP
Pensioenvraagstukken, (2017) 1 (feb), p. 18-24
In de IORP-II richtlijn is opgenomen dat (gewezen) deelnemers en pensioengerechtigden het wettelijke recht krijgen om in te stemmen met een collectieve waardeoverdracht van een pensioenfonds naar een pensioeninstelling in een andere lidstaat. Maar zijn zij zich er ook van bewust dat de mogelijkheden om te klagen over de uitvoering van de pensioenregeling worden beperkt zodra de pensioenregeling is ondergebracht bij een pensioeninstelling in een andere lidstaat, zoals in België?

Tangelder, J. R. C.
De deelnemersverhouding civielrechtelijk ontrafeld
Pensioenvraagstukken, (2017) 1 (feb), p. 25-35
Dit artikel is een verkenning naar de civielrechtelijke kwalificatie van de verhouding tussen pensioenuitvoerder en deelnemer. In het bijzonder is er aandacht voor de vraag welke (mogelijke) gevolgen het heeft voor de pensioenopbouw en onderbrengingsplicht als het derdenbeding in de uitvoeringsovereenkomst niet (juist) tot stand komt. Mogelijkerwijs zal dit voor de praktijk inzichten opleveren die zinvol zijn bij het opstellen van pensioendocumentatie. Onderzocht wordt wat de civielrechtelijke grondslag is voor het verwerven van pensioen.

<< Terug
U ontvangt deze SER-themabrief omdat u bent opgenomen in het relatiebestand van de SER of omdat u zich als abonnee heeft aangemeld. Als u de themabrief niet meer wilt ontvangen, kunt u zich onderaan via de link afmelden. Attendeer ook uw collega's op deze SER-themabrief Pensioenen en AOW. Zij kunnen zich zelf aanmelden.
   
Aanmelden
Bezuidenhoutseweg 60  |  Postbus 90405  |  2509 LK Den Haag  |  T 070 - 3499 499  |  bidoc@ser.nl  |  www.ser.nl